ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਅਵੰਤਿ ਖੰਡ ਦੇ ‘ਰੁਦ੍ਰ ਸਰੋਵਰ ਮਹਾਤਮ’ ਅਧਿਆਇ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਭੀ ਇੱਥੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਲੱਖ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ-ਮਾਤਰ ਵੀ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਇੰਝ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੀ ਕੰਜੀ ਚੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਦੀ ਉਤਨੀ ਹੀ ਪੂਰਨਤਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਹਾਕਾਲ ਦੀ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭੀ ਅਸੰਭਵ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਰੁਤੁ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਪੀਸ ਕੇ ਸਮਾਨ ਅੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਕੰਦ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਚਵੀਂ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਦੇ ‘ਰੁਦ੍ਰ ਸਰੋਵਰ ਮਹਾਤਮ’ ਨਾਮਕ ਬਾਈਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਇਹ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਕਥਾ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸ਼ਿਵਾ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀ ਦਾਤਰੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਰੁਦ੍ਰ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਕੋਟੀਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਓਥੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਪਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਪਾਲਮੋਚਨ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋ ਬਾਅਦ, ਅਰਥਾਤ ਧਨ ਸੰਬੰਧੀ ਕੋਈ ਚਲਾਕੀ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅੱਧੇ ਅੱਧੇ ਕਦਮ ਨਾਲ, ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਪਿਲੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਹਨੁਮਤਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵਤਾ ਕੋਲ ਜਾਵੇ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਇਪਲਾਖ੍ਯ ਨਾਮਕ ਮਹਾਦੇਵ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਸੁਪਨੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਚੌਂਫੇਰੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮਹਾਦੇਵ ਈਸ਼ਾਨ ਕੋਲ ਜਾਵੇ। ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਫਿਰ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਵੈਸ਼ਵਾਨਰੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਮਾਤੂਲਿੰਗ ਫਲ ਫੜੇ ਹੋਏ ਲਕੁਲੀਸ਼ਾ ਕੋਲ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਦਿਆਣ ਦੇ ਮਹਾਦੇਵ ਕੋਲ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਘਨਨਾਸ਼ਾ ਕੋਲ ਜਾਵੇ। ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੀ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡਦੇ ਹੋਏ, ਦੰਡਪਾਣੀ ਕੋਲ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਭਗਤੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਪੁਸ਼ਪਦੰਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਗੁਪਤ ਤੇ ਮਹਾਕਾਲ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਫਿਰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੁਰਵਾਸਾ ਕੋਲ ਜਾਵੇ। ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਾਣ ਰੋਕ ਕੇ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਵੇ। ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡ ਦੇਵੇ। ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਯਮਲੋਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਕਦੇ ਕਾਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਉਚਾਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਨਿਸ਼ਫਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ: “ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਨਾਥ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਲਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰ ਦੇ।” ਇਸ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਤਾਂ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸੰਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਲੌਕਿਕ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।