ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਹਨੁਮਤਕੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਚੋਰੀ, ਗਰੀਬੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰੀ ਦੁਖ-ਕਲੇਸ਼ ਵੀ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਭਗਤ ਹਨੁਮਤਕੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੇ, ਫਿਰ ਨੀਲੇ ਕੰਵਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰੇ। ਕਾਲੇ ਅਗਰਬੱਤੀ ਦੀ ਧੂਪ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਯਮਰਾਜ ਪਿਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 'ਰੁਦ੍ਰ ਸਰੋਵਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੋਟੀਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਥੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਫਲ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਸੁਣੋ: ਹੇ ਵਿਆਸ ਜੀ, ਇਹ ਫਲ ਕਰੋੜਾਂ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਇੱਥੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰੋੜਾਂ ਵਾਰੀ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਇੰਝ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੀ ਕਾਂਡ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਈਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਇਥੇ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੀ ਰੀਤ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਲੈ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਪੀਸ ਕੇ, ਸਮਾਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 81 ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸਕੰਦਾ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤਯ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਅਵੰਤਿ ਭੂਮੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ, ਇਹ 'ਰੁਦ੍ਰ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਮਹਾਤਮ' ਨਾਮਕ 22ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ। ਸ਼ਿਵਾ, ਜੋ ਭਲਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਲੋਕ ਦੀ ਦਾਤਰੀ ਹੈ— ਜੇ ਕੋਈ ਰੁਦ੍ਰ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਕੋਟੀਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਓਥੇ, ਖ਼ੁਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਖੋਪੜੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ 'ਕਪਾਲਮੋਚਨ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਪੈਰ ਦਾ ਅੱਧਾ ਅੱਧਾ ਕਦਮ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉੱਤਮ ਕਪਿਲੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਵੋ। ਫਿਰ, ਮਨ ਦੀ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਨਾਲ, ਹਨੁਮਤਕੇਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਦੇਵੀਯ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਵੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਦੇਵ ਪੈਪਲਾਖ੍ਯ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਵੋ। ਫਿਰ, ਭਗਤੀ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਸੁਪਨੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਵੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਦੇਵ ਈਸ਼ਾਨ, ਜੋ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਵੋ। ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਫਿਰ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਵੋ। ਫਿਰ, ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਨਾਲ, ਵੈਸ਼ਵਾਨਰੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਵੋ, ਹੇ ਵਿਆਸ ਜੀ। ਫਿਰ, ਲਕੁਲੀਸ਼ਾ, ਜੋ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਮਾਠਾ ਲੈ ਕੇ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਵੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਦੇਵ, ਜੋ ਵਧੀਆ ਗਦਿਆਣ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੋ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਾਰਥਿਤ ਅਤੇ ਪੂਜਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ। ਫਿਰ, ਮਹਾਕਾਲ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਵੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਘਨਨਾਸ਼, ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਬਲ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੋ। ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ, ਦੰਡਪਾਣੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਵੋ। ਫਿਰ, ਭਗਤੀ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਪੁਸ਼ਪਦੰਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਵੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਣਗਿਣਤ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।