ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਿਆ, ਜੋ ਮੋਤੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਆਗੇ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਲਿੰਗ ਕਈ ਸਮਿਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਧਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ (ਕੁਬੇਰ) ਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਇਹੀ ਲਿੰਗ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਧਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਕੁਬੇਰ, ਧਨ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ, ਉਹ ਅਵੰਤਿਕਾ ਨਗਰੀ ਪਹੁੰਚੇ। ਉੱਥੇ, ਰੁਦ੍ਰਸਰਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪ ਨ੍ਹਾ ਲਏ। ਜਦ ਉਹ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੁੱਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਫਿਰ, ਓਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ, ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ—"ਹਨੁਮਤਕੇਸ਼ਵਰ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।" ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਹਨੁਮਤਕੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਚੋਰਾਂ ਦਾ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ, ਨਾ ਕਦੇ ਗਰੀਬੀ ਜਾਂ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ-ਦੋਸ਼ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਕੰਵਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਕਾਲੀ ਅਗਰ ਦੀ ਧੂਪ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਚੌਲ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਯਮਰਾਜ ਪਿਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰਸਰਸ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਕੋਟੀਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰੋੜਾਂ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੀ ਕੱਚੀ ਖਾਲ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹੋਣ। ਇੱਥੇ ਚੰਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੁਗੰਧੀਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨ੍ਹਾਵਣ ਦੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਨ। ਮੌਸਮ ਵਲੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁਗੰਧੀਆਂ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਸੋਹਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਲੈ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਪੀਸ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤਿ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਅਵੰਤਿ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਚ, ਇਹ 'ਰੁਦ੍ਰਸਰਸ ਮਹਾਤਮ' ਚੌਂਵੀ ਧਿਆਨਯੋਗ ਕਥਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵਾ, ਜੋ ਮੰਗਲਦਾਇਕ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਲੋਕ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ—ਜੇ ਕੋਈ ਰੁਦ੍ਰਸਰਸ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਕੋਟੀਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਪਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰੱਖਿਆ। ਇਸੇ ਨੂੰ ਕਪਾਲਮੋਚਨ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਧਾ ਕਦਮ ਵੀ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਲਾਲਚ ਦੇ ਚਲ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਪਿਲੇਸ਼ਵਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਫਿਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਹਨੁਮਤਕੇਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਮਈ ਹਨ, ਉਥੇ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਈਪਲਾਖ੍ਯ ਨਾਮਕ ਮਹਾਦੇਵ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਵਪਨੇਸ਼ਵਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਆਖਿਰ ਵਿੱਚ, ਚੌਂਫੇਰੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਦੇਵ ਈਸ਼ਾਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਅਵੰਤਿ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਇਥੋਂ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।