ਜਿਸ ਥਾਂ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹਰਾ ਨੇ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਉਥੇ ਦੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਾਨਵਾਂ ਜਨਮੇ — ਚੰਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੰਡ। ਉਸ ਥਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਪਿਆਲੀ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ 'ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੇਵੀ!' ਕਿਹਾ ਅਤੇ 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ' ਆਖਿਆ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਹਰਾ ਦੇਵਤਾ ਮੋਹਿਤ ਹੋਏ, ਉਹ ਦੋ ਦਾਨਵ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਕਾਂਟੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਆ ਗਏ। ਚੰਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੰਡ ਨੇ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਾਂ ਨਾਲ ਛੇਦ ਦਿੱਤਾ। ਸਿਲਾਡਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੰਦਿਨਾ ਨੂੰ ਜਖਮੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, 'ਇਹ ਦੋ ਮਹਾਨ ਦਾਨਵ ਮਾਰੇ ਜਾਣ; ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰੋ।' ਜਦੋਂ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਉਹ ਦੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਾਨਵ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖੇ, ਤਦ ਉਹ ਮਹਾਕਾਲ ਥਾਂ 'ਹਰਸਿੱਧੀ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉੱਚਤ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਦਿ-ਸਿੱਧਾ, ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਆਕਾਸ਼-ਸਰੂਪ ਦੇਵੀ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ 'ਹਰਸਿੱਧੀ' — ਚਾਰ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ — ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਹਾਨ ਨਵਮੀ ਨੂੰ ਹਰਸਿੱਧੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਵਮੀ ਨੂੰ, ਹਰਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਹਰਸਿੱਧੀ ਦੇਵੀ, ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੇ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਸੁਚਿਤਾ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਿਆਸ ਜੀ, ਮਹਾਨ ਨਵਮੀ ਨੂੰ, ਮਹੀਸ਼ਾਸੁਰ ਆਦਿ ਦਾਨਵ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਦੇ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ, 'ਹਰਸਿੱਧੀ ਮਹਾਤਮ' ਨਾਮਕ ਉਨੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਸੋਨੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਕਦੇ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ। ਵਾਟਾਯਕਸ਼ੀਣੀ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ ਇਥੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤਿਲ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਾਨਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਵਿਨਾਸੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦਾਨਵਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਲਈ ਸਦੀਵੀ ਮੁਕਤੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪ੍ਰੇਤ ਨਹੀਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ। ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੀ ਕਾਲੀ ਚਮੜੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਯਮਲੋਕ ਛੱਡ ਕੇ, ਵਿਆਸ ਜੀ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਗ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਦੇਵਤਾ 'ਡਮਰੂਕੇਸ਼ਵਰ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਗ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਯੁੱਗਾਂ ਤਕ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਵੀ, ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਥਾਂ ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਗਰੀਬੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਤਿਆਕਾਰ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਸੌ ਯਗਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੌਦਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਾਲਾ ਵੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਵਿੱਚ, ਸਕੰਧ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਥਾਂ ਹੈ 'ਹਨੁਮਤਕੇਸ਼ਵਰ', ਜੋ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵਾ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਹਨੁਮਤਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ— ਉਦੋਂ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਪਰੀ ਸੀ, ਦੱਸੋ।