ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਮਹਾਂਮਾਇਆ ਨੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਤਪਸਿਆ ਤੋਂ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਚਮਕਦਾਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਜੋ ਤਪ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਉਚਿਤ ਜੋੜ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ, ਉਹ ਸਾਜ਼ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਾਤਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਕਰ। ਉਹ ਹੱਸੇਗੀ, ਕਾਲੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਤੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਹ ਸ਼ਰਵਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਚਾਂਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਗੀ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਵੀ ਉਹ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੇ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਜੈਯ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਤੂੰ ਉਹ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਜਦ ਗੌਰੀ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਵੇਗੀ, ਉਹ ਗੌਰੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ। ਤਦ, ਤੈਥੋਂ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਿਕ ਭਾਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਸੰਸਾਰ ਤੈਨੂੰ ਇਕਾਨੰਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਵਜੋਂ ਪੂਜੇਗਾ। ਤੂੰ ਹੀ ਗਾਯਤਰੀ ਹੈਂ, ਜਿਸਦਾ ਮੂੰਹ ਓਂਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦ ਬੋਲਦੀ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਤੂੰ ਕਮਲਾ ਦੇਵੀ ਹੈਂ; ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਵਿਚ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧਾਂ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਸਜੇ ਹੋਏ ਦੀ ਸੋਭਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਭਰੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਸਮੁੰਦਰਾ ਦੀ ਮਹਾਨ ਹੱਦ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਹੈਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪੂਰੀ ਹੋਣਗੀਆਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਜਿੱਥੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹਰਾ ਨੇ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਉਥੇ ਦੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਾਨਵ—ਚੰਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੰਡ—ਜਨਮ ਲਏ। ਉਥੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਾਸਾ ਅਤੇ ਪਾਸਾ-ਕਟੋਰਾ ਫੜੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ 'ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੇਵੀ!' ਆਖ ਕੇ, 'ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਜਦ ਪ੍ਰਭੂ ਮੋਹਿਤ ਹੋਏ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਕਾਂਟੇ ਸਨ, ਆ ਗਏ। ਤਦ, ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਛੇਦ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਿਲਾਦਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੰਦਿਨਾ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਜਖਮੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਦੋ ਮਹਾਨ ਦੈਤ ਮਾਰੇ ਜਾਣ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।' ਜਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਾਨਵ ਉਸ ਦੇਵੀ ਵਲੋਂ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖੇ ਗਏ, ਤਦ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਹਰਾ-ਸਿੱਧੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮਹਾਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹਰਾ-ਸਿੱਧੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਗਈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਹਰਾ-ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਨਿਹਾਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਹ ਆਦਿ-ਸਿੱਧ, ਮਹਾਨ, ਅਣਮਰ, ਆਕਾਸ਼-ਸਰੂਪ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪੂਜਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ 'ਹਰਾ-ਸਿੱਧੀ' ਮੰਤ੍ਰ, ਚਾਰ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਮਹਾਨ ਨਵਮੀ ਨੂੰ ਹਰਾ-ਸਿੱਧੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਵਮੀ ਨੂੰ, ਹਰਾ-ਸਿੱਧੀ ਦੇਵੀ, ਹਰਾ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ, ਜਦ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਸੁਖ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਨਵਮੀ ਨੂੰ, ਹੇ ਵਿਆਸ, ਮਹਿਸ਼-ਦੈਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਜੈਯ ਦੈਤ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਅਵੰਤੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ, 'ਹਰਾ-ਸਿੱਧੀ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ' ਨਾਮਕ ਉੱਨੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸੋਨੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਕਦੇ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਤਯਕਸ਼ਿਨੀ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਜੋ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਤਿਲ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਦੈਤ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।