ਜੋ ਕੋਈ ਮਹੇਸ਼ਾ ਵਾਸਤੇ ਕਪੜਾ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਹੋ ਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਮਫ਼ਰ, ਕੇਸਰ, ਕਸਤੂਰੀ ਤੇ ਚੰਦਨ—ਇਹ ਸਭ ਭੀ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੀ ਰੂਪ ਭੀ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਸਕੰਧ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਠਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤਿਆ ਭਾਗ ਵਿਚ, 'ਕੁਟੁੰਬਿਕੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਨਾਮਕ ਦਸਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਬਾਰੇ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। “ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।” ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਪਾਰਿਜਾਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਮਾਲਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਾਲਾ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਵਾਸਵ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਤੇ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਮਾਲਾ ਮੇਨਕਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਮੇਨਕਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਨੱਚਦੀ ਹੋਈ ਸਭਾ ਵਿਚ ਸਭ ਵਲੋਂ ਵਡਿਆਈ ਗਈ ਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ, ਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਵਿਦਿਆਧਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। “ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਦਿਆਧਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਉਹ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਹੈ।” “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਹੀ ਪਾਪ ਕਰ ਬੈਠਾ ਹਾਂ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਕਰ ਨੇ ਵਿਦਿਆਧਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। “ਉਸ ਥਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਸ਼ਕਰ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਅਵੰਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਦਰਜਾ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਜੋ ਕੋਈ ਉੱਥੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਦੀ ਲੇਪ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ— ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਉੱਥੇ ਤੀਰਥ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਗਾਈਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਸੂਰ ਦੀ ਦਾਲ ਮਾਪ ਕੇ ਪੀਸਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੀਤਲਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਰੋਗ ਦਾ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਸੀਤਲਾ ਮਹਾਤਮ' ਨਾਮਕ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਅਵੰਤੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਵਰਣਨ ਸਮੇਤ, ਅਸੀਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਧ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਵੰਤੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਵਾਸਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਆਸ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਭੈਰਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਅੰਬਿਕਾ ਦੇਵੀ ਖੜੀ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਨਵਮੀ ਨੂੰ, ਜਦ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਭਾਂਡਾ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਸਵਰਗ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਨਾਮਕ ਤੇਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਅਵੰਤੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਝਲਕ ਪਾ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਹਨ: ਲੂਣ ਵਾਲਾ, ਦੁੱਧ ਵਾਲਾ, ਦਹੀਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ। “ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੱਸੋ, ਇਹ ਕਿਹੜੇ ਸੁਦਯੁਮਨ ਨੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ?” ਜੰਬੂਦਵੀਪ, ਜੋ ਸੋਹਣਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਉੱਤੇ ਦੁੱਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੋ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਹੈ; ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਉੱਤੇ ਗੰਨੇ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਅੱਠ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗੋਲ ਤੇ ਵਰਣਿਤ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਦਰਸ਼ਨਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦਾਲਭਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?” ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਵੈੰਭੂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹਨ, ਹੋਇਆ।