ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਦੈਤ ਆ ਕੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਤੀਰਾਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗਦਿਆਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੈਤ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਵਿਆਸ ਜੀ, ਉਸ ਖੋਪੜੀ ਤੋਂ ਭੈਰਵਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਫੌਜ ਜਨਮ ਲੈ ਆਈ। ਉਹ ਭੈਰਵ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਥਾਂ ਆਏ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ। ਇਥੋਂ, ਖੋਪੜੀ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜੋ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਬਤ ਹੋਈਆਂ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਖੋਪੜੀ ਸਥਾਪਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਚਿਰ ਗਈ, ਤਦੋਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋਇਆ। ਅੱਜ ਵੀ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਝੀਲ ਉਥੇ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਪਾਣੀ ਪਤ੍ਰੇ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਢੱਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਠੰਢਾ, ਗਰਮ ਜਾਂ ਉਬਲਿਆ ਹੋਵੇ—ਉਹ ਝੀਲ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵੀ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਥਾਂ ਆਏ ਸਨ। ਜਿਹੜਾ ਉਥੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਰੁਦ੍ਰ ਝੀਲ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਵੱਡੇ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ, ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਸਦਾ ਉਸ ਥਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਥਾਂ ਬੜੀ ਮੰਗਲਮਈ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਪਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤ ਦੋਵਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਚ ਲੀਨ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਥਾਂ ਤੇ ਮਾਹੇਸ਼ ਦਾ ਆਪੋ-ਆਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਕੁਟੁੰਬਿਕੇਸ਼ਵਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪਾਪ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਵੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ। ਇੱਥੋਂ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਵੀ, ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਨ ਵਾਲਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਮਾਹੇਸ਼ ਲਈ ਕੱਪੜਾ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਵਰਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕਪੂਰ, ਕੇਸਰ, ਕਸਤੂਰੀ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਕੰਧ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਅਧਿਆਇ 'ਕੁਟੁੰਬਿਕੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਤਮ' ਦਾ ਵਰਣਨ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਿਦਿਆਧਰ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਾਂਗਾ। "ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਮੈਂ ਹੁਣ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ," ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਾਰਿਜਾਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਉਹ ਮਾਲਾ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਵਾਸਵ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਮਾਲਾ ਮੈਨਕਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਮੈਨਕਾ, ਮਾਲਾ ਪਾ ਕੇ, ਨੱਚਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਸਭ ਦੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ ਸੁਣਨ ਲੱਗੀ। ਪਰ, ਇਸ 'ਤੇ ਇੰਦਰ (ਸ਼ਕ੍ਰ) ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। "ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਵਿਦਿਆਧਰ ਆਪਣਾ ਦਰਜਾ ਛੱਡ ਕੇ ਹੁਣ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ," ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਵਿਦਿਆਧਰ ਨੇ ਅਖੀਰਕਾਰ ਮੰਨਿਆ, "ਮੈਂ ਅਣਜਾਣੇ ਹੀ ਅਪਰਾਧ ਕਰ ਬੈਠਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਇਸ ਥਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਇਕ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਉਥੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਇੰਦਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਦਿਆਧਰ ਅਵੰਤੀ ਖੇਤਰ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਮੂਲ ਦਰਜਾ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਜੋ ਕੋਈ ਉਥੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਵੱਡਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਉਥੇ ਉਹ ਤੀਰਥ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।