ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਉਰਜਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਖੋਪੜੀ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਉਠਾਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਖੇਡ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਖੋਪੜੀ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੀ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਗਰਜ ਉਚਾਰੀ, ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਦਸੋਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜੀ। ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਧੁਨੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ—ਉਸਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਹ ਖੋਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੀ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਆਪਣੇ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਭੈੜੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਪਿਨਾਕਾ ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰੋ।" ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਆਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿੱਸਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਤੀਰਾਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਗਦਿਆਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਨ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਵਿਆਸ ਜੀ, ਉਸ ਖੋਪੜੀ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਭੈਰਵ ਜਨਮ ਲਏ। ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਥਾਂ ਆਏ ਤੇ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ, ਖੋਪੜੀ ਦੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਖੋਪੜੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ ਤੇ ਫੱਟੀ, ਇਹ ਸਭ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਅੱਜ ਵੀ, ਉਥੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਝੀਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਪਾਣੀ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਠੰਡਾ, ਗਰਮ ਜਾਂ ਉਬਾਲਿਆ ਜਾਵੇ—ਉਹ ਝੀਲ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਥੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਰੁਦ੍ਰ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ—ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਦੇਵਤੇ ਸਦਾ ਇਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਥਾਂ ਸ਼ੁਭ, ਦਿਵ੍ਯ, ਅਧਰਮ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਕਪਾਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੋਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਸਟੀਕ ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਲੋਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੋਲ ਵਾਂਗ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮਹੇਸ਼ਾ ਦਾ ਸਵਯੰਭੂ ਕੁਟੁੰਬਿਕੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਇੱਥੇ, ਮਨੁੱਖ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਉਪਵਾਸ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯজ্ঞ ਦਾ ਫਲ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਹੇਸ਼ਾ ਲਈ ਕਪੜਾ ਬਾਂਧਦਾ ਹੈ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੰਫਰ, ਕੇਸਰ, ਕਸਤੂਰੀ, ਤੇ ਚੰਦਨ—ਇਹ ਸਭ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਣ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇਵੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਭੋਜਨ ਕਰਾਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਵੰਤਿਆ ਖੰਡ, ਅਵੰਤਿ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਅਧਿਆਇ 'ਕੁਟੁੰਬਿਕੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਤਮ' ਦਾ ਵਰਣਨ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਿਦਿਆਧਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। "ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ; ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ," ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਧਰ ਨੇ ਪਾਰਿਜਾਤਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਬਣਾਈ, ਜੋ ਦਿਖਣ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਉਹ ਮਾਲਾ ਲੈ ਕੇ ਵਾਸਵ ਦੇ ਮਕਾਨ 'ਤੇ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਮੈਨਕਾ, ਮਾਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਨੱਚਦੀ ਹੋਈ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਸਭ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਿਦਿਆਧਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।