ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਜਣੇ ਰੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਇੱਕ ਨੇ ਤਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਦੇ, ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਅੱਗ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਫਿਰ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਇੱਛਾ, ਉਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਅਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ। ਅੱਗ ਦੀ ਚੀਕ ਉੱਚੀ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਕੀ ਹੈ?” ਅੱਗ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਚਾਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ, ਚਾਹੇ ਬਾਹਰ, ਜਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿਚ—ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਫਿਰ-ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਾਂਗਾ।” ਜਿੱਥੇ ਅਹੰਕਾਰ ਜਾਂ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਇਹ ਚੀਕ ਉਠਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅੱਖਰ ‘ਇ’ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ। ਫਿਰ ‘ਉ’ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ, “ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਥਾਂ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਸ ਲਈ, ਅੱਗ ਨੇ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਪਹਾੜ ਵਿਚ, ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ।” ਉਹ ਵੀ, ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਥਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੁਧਰੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ। ਇਸ ਲਈ, ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਝੂਠੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਸ਼ੁਭ ਤੇ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ‘ਅ’ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਫਿਰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਬਣਾਇਆ। ਅੱਗ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਬੋਲੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹਾਂ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਥਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ—” “ਤੇਰੇ ਤੇਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅੱਖ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—” ਫਿਰ, ‘ਇ’ ਦੇ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। “ਤੂੰ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਨਰਮ ਨਜ਼ਰ ਵਾਲਾ, ਇੱਥੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹੈਂ—” “ਠੰਡੀ ਸੁਭਾਵ ਤੇ ਠੰਡੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।” ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਚਮਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਵੇਗਾ। “ਆ, ਆ,” ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ‘ਉ’ ਦੇ ਅੱਖਰ ਵਾਲੀ ਅੱਗ, ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਅੱਗ, ਅਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ। ਅੱਗ ਨੇ ਉਹ ਰੂਪ ਲੈ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਉੱਚਤਮ ਬਚਨ ਕਿਹਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਅੱਗ, ਤੂੰ ਕਿਹੜੀ ਥਾਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?” ਕੋਈ ਢੁੱਕਵੀਂ ਥਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣੇਗਾ। ਜੇ ਇੱਥੇ ਤੂੰ, ਵੱਡੀਆਂ ਲਪਕਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਇਹ ਮੂਲ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਾਇਆ ਦੇ ਮੋਹ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਗ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਖੇ ਲਪਕ ਉਠੀ। ‘ਅ’, ‘ਇ’, ਤੇ ‘ਉ’ ਦੇ ਅੱਖਰ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਪਰ, ਹੇਠਾਂ, ਤੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਸਤਿਤਵ ਦੀ ਅੱਗ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ। ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਤੇਜ ਦਾ ਖਜਾਨਾ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਤੇਜ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਨਮਨ, ਜੋ ਅਦਭੁੱਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਮੋਹਿਤ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮੋਹ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਨਮਸਕਾਰ ਤੈਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਉਪਰ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਤਿਤਵ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਣ, ਬੱਦਲ-ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਅੱਗ-ਦੇਵਤਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖਿੜੇ ਕਮਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਫਿਰ-ਫਿਰ ਨਮਨ, ਤੈਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਯਜਨ ਹੈ, ਜੋ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।