ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ‘ਬ੍ਰਹਮਾ’ ਨਾਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਵਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਫੜ ਕੇ ਮੱਥਾ ਮਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਪੰਜ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ, ਦੱਸ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਭਾਲਾ, ਧਨੁਸ਼, ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਅਰਧਚੰਦ, ਜਟਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਦੀ ਖਾਲ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਵ, ਰੁਦ੍ਰ, ਪਿਨਾਕਧਰਕ, ਨੀਲਲੋਹਿਤ ਆਦਿ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਧਨੁਧਾਰੀ! ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਮਨੋਂ ਉਤਪੰਨ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਕ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ। ਰਚਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਸਿਰਜਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।” ਨੀਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਠੀਕ ਹੈ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।” ਇਸ ਤੋ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਕਾਮ ਵਲ ਵਧ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੇਵ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਰਚਿਆ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਪੰਜ-ਮੁਖੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਦੂਜੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਰਿਗਵੇਦ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਅੰਗ, ਉਪ-ਅੰਗ, ਇਤਿਹਾਸ, ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਕਲਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤ, ਜੋ ਅਦਭੁਤ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ—even ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ—ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਭਟਕ ਗਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਬੇਅਸਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੋਈ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਆਓ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਵੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਘਟ ਗਈ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਾਂਗੇ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।” ਇਸ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ ਦਾ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਸਤੁਤੀ-ਗੀਤ ਰਚਿਆ: “ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ—ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅਸੀਂ ਮੋਹ ਵਿਚ ਹਨ, ਤੇਰੀ ਅਤੁੱਲ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈਂ, ਸਾਰੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈਂ। ਕੇਵਲ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਜਪਣ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ! ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹਨ। ਹੇ ਸਭ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਕੋਈ ਵੀ ਤੇਰੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ, ਤੂੰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਘੁੰਮਣੀ ਉੱਤੇ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮੋਹਨ ਨਾਮਕ ਮੋਹਕ ਰਾਗ ਵਜਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਰਿਸ਼ੀ, ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਡਿਆਈ ਗਾਇਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਵਰ ਦਿਓ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਤਾੜਨਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਮੁੜ ਮਿਲੀ।” ਫਿਰ, ਉਹ ਉਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਰਜੋ ਗੁਣ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਮੂਰਤ ਰੂਪ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਆਏ ਹੋਏ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਸਾਰੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਤੱਤ ਦਾ ਮੂਲ, ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਪ੍ਰਚੰਡ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਉਹਦੇ ਤੇਜ ਦੀ ਉਪਮਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਰਾਤ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵੇਲੇ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।