ਇਹ ਕਥਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਤੀਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਸਦਾ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੂਰਨ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਤੀਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਕੁੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਹੇ ਵਿਆਸ ਜੀ, ਮਹਾਕਾਲਵਨ ਉਸ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਨਾਕਾ ਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਪਰ, ਵਿਆਸ ਜੀ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਕਾਲਾ ਦਾ ਜੰਗਲ ਇਕ ਗੁਪਤ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਪੂਰਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁੱਕਾ ਸਥਾਨ ਵੀ ਹੈ। ਹੇ ਰਿਸ਼ਿ, ਮਹਾਕਾਲਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪੰਜ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੇਵਲ ਮਹਾਕਾਲਾ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਅਦ्भੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਆਉਂਦਾ ਹੈ: ਉਥੇ ਨਾ ਅੱਗ ਸੀ, ਨਾ ਹਵਾ, ਨਾ ਸੂਰਜ, ਨਾ ਧਰਤੀ, ਨਾ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਨਾ ਆਕਾਸ਼। ਨਾ ਤਾਰੇ, ਨਾ ਚਾਨਣ, ਨਾ ਸਵਰਗ, ਨਾ ਗ੍ਰਹਿ, ਨਾ ਚੰਦ। ਨਾ ਝੀਲਾਂ, ਨਾ ਪਹਾੜ, ਨਾ ਦਰਿਆ, ਨਾ ਸਮੁੰਦਰ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਕੇਵਲ ਮਹਾਕਾਲਾ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵਜੂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਲਈ, ਮਹਾਕਾਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਜਗਾਈ। ਉਹ ਇੱਛਾ ਇੱਕ ਗੋਲ ਬੁੱਲਬੁਲੇ ਵਾਂਗ ਬਣੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਉਰਜਾ ਨਾਲ ਵਧੀ। ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ, ਉਹ ਬੁੱਲਬੁਲਾ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਪਜਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਸਨ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ: "ਹੇ ਬਲਵਾਨ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਦ्भੁਤ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚੋ।" ਪਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚਦੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਨਹੀਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਤਪस्या ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਵੇਦ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਤਪस्या ਕਰਕੇ ਭਵ ਦਾ ਪੂਜਨ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ: "ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਵਭਾਵ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੋਤਿ ਅਸੀਮ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਰਜਸ ਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਸਤਵ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋ।" "ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸਰਵੋਤਮ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਆਕਾਸ਼, ਹਵਾ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰੂਪ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਧारण ਕਰਦੇ ਹੋ।" "ਇੱਥੇ ਸਾਰੀਆਂ ਚਾਨਣਾਂ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਜੋ ਹੋਣਗੇ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਣ—ਇਹ ਸਭ ਤੁਸੀਂ ਹੋ।" ਫਿਰ, ਮਹਾਕਾਲਾ ਨੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਆਪਣਾ ਵਰ ਮੰਗੋ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਭਵ—ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ—ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਮੰਗਿਆ, ਆਦਰ ਦੇ ਨਾਲ। ਮਹਾਕਾਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਮੰਗਿਆ, ਹੇ ਚਤੁਰਮੁਖ, ਜੋ ਨਹੀਂ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਹ ਮੰਗਿਆ; ਮੇਰਾ ਅੰਸ਼ ਨੀਲਲੋਹਿਤ ਤੇਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪਿਤਾ ਵਜੋਂ ਭਾਵ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਨਾਮ 'ਬ੍ਰਹਮਾ' ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਵਰ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਜੌਨ (ਹੋਮ ਦੀ ਲੱਕੜ) ਵਾਲਾ ਹੱਥ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਰਗੜਿਆ, ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਪੰਜ ਮੁੱਖ, ਦਸ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਲਾ, ਧਨੁ, ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਚੰਦ ਦੀ ਕਿਰਨ, ਜਟਾਓਂ, ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਦੀ ਚੰਬੜੀ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਭਵ, ਰੁਦ੍ਰ, ਪਿਨਾਕਧਰ, ਨੀਲਲੋਹਿਤ—ਇਹ Bow Bearer ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਮਨੋਜ ਨਿਰਮਿਤ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਨਕਾ ਤੋਂ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਠ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਪਸ਼ੁ-ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਹੋਈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਹੇਠਾਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਕਾਲਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ, ਤਪस्या ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਕਥਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਰਵ-ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੱਕ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।