ਇੱਕ ਵਾਰ, ਭਗਤ ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਾਵਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਾ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਗਾਈ। ਮਹਾਕਾਲਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਭਗਤ ਨੇ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮਹਾਕਾਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ। ਇੱਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਭੂਮੀ ਕਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਬਣੀ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ? ਇਹ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦਾ ਆਸਣ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ।" ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇੱਥੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਥਾਂ 'ਬਾਂਝ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਏਕਾਮਰਾ, ਭਦਰਕਾਲਾ, ਕਰਵੀਰਾ ਦਾ ਜੰਗਲ, ਭਾਰਤਾ, ਕੇਦਾਰਾ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਮਹਾਨ ਅਵਾਸ — ਇਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮਹਾਕਾਲਾਵਨ ਉਸ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਪਿਨਾਕਾ ਧਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਖੇਤਰ, ਪਰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਕਾਲਾ ਦਾ ਜੰਗਲ ਗੁਪਤ ਹੈ, सिद्धਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ ਥਾਂ ਵੀ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਅਾਸ, ਮਹਾਕਾਲਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਡਿਆਈ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਬਿਆਨ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਪੰਜ ਤੱਤ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਾਕਾਲਾ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ।" ਅਗਲੇ ਪਾਸੇ, ਆਸਮਾਨ, ਧਰਤੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਸੂਰਜ — ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਤਾਰੇ, ਚਾਨਣ, ਸਵਰਗ, ਗ੍ਰਹ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ — ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਝੀਲਾਂ, ਪਹਾੜ, ਦਰਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ — ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਤਦ ਕੇਵਲ ਮਹਾਕਾਲਾ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਲਈ, ਮਹਾਕਾਲਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਥ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਵਸਾਈ। ਉਹ ਇੱਛਾ ਇੱਕ ਬੁੰਦ, ਇੱਕ ਗੁਬਾਰਾ ਬਣੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵਧੀ। ਮਹਾਕਾਲਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਥ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਦੋ-ਭਾਗੀ ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਪੰਜ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ। ਮਹਾਕਾਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਬਲਵਾਨ ਬਾਂਹ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਦਭੁਤ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚੋ।" ਪਰ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਲਈ ਉਕਸਾਏ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਤਪस्या ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਮਹਾਕਾਲਾ ਨੇ ਛੇ-ਅੰਗੀ ਵੇਦ ਦਿੱਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮੁੜ ਤਪस्या ਕੀਤੀ, ਭਾਵਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਵਭਾਵ ਚਿੱਤ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੋਤਿ ਅਸੀਮ ਹੈ। ਨਮਸਕਾਰ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਜੋ ਰਜਸ ਦੁਆਰਾ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਸਤਵ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋ।" "ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸਰਵੋਚ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੱਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਆਕਾਸ਼, ਹਵਾ, ਚੰਦ, ਸੂਰਜ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਚਾਨਣ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਜੋ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਣ — ਸਭ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਮਾਇਆ ਹੈ।" ਫਿਰ ਮਹਾਕਾਲਾ ਨੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਆਪਣਾ ਵਰ ਮੰਗੋ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਆਦਰ ਨਾਲ, ਭਾਵਾ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਚਾਹਿਆ। ਮਹਾਕਾਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਚਾਹਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਚਤੁਰਮੁਖ, ਜੋ ਮੰਗਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਮੰਗਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਹਿੱਸਾ, ਨੀਲਲੋਹਿਤਾ, ਤੇਰਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪਿਤਾ ਵਜੋਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ...