ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਜੇ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਜਾਲਾ, ਤਪਸਿਆ ਅਤੇ ਚਮਕ ਕਿਵੇਂ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਇੰਦਰ, ਜੋ ਸ਼ਕ੍ਰਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇਸਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਥੱਕ ਕੇ, ਪਰ ਇਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ। ਜਦ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਗੰਧ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਐਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਇਥੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਉਜਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਰਬੁਦਾ ਖੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਉਨੰਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇਸਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਤ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਨਿਮੀ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕਸ਼ਤਰੀ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ ਉਥੇ ਉਪਵਾਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਕਥਾਵਾਂ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਜਦ ਕਥਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਲੋਮਸ਼ਾ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉਪਸਥਿਤ ਹੋਏ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਨਿਮੀ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਕੋਈ ਉਪਾਏ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ?" ਲੋਮਸ਼ਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜਨ, ਤੈਨੂੰ ਇੰਨਾ ਦੁਖੀ ਦੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦਇਆ ਜਾਗ ਪਈ ਹੈ।" "ਇਥੇ ਹੀ, ਮੈਂ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਉੱਤੇ ਉੱਗੇ ਹੋਏ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਉਥੇ ਇਸਨਾਨ ਕਰ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਇਕ-ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਦੀ ਭਰੋਸੇ ਲਈ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਜੰਬੂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦਰੱਖਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਇਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਲੈ ਗਿਆ। ਜਦ ਸੂਰਜ ਕਨਿਆ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੀ ਉਥੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੰਬੂ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਰਬੁਦਾ ਖੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਕਥਾ ਚਲਦੀ ਹੈ—"ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕੌਣ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ, ਜਦ ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਲਿਆ?" ਜਵਾਬ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਜੋ ਵੀ ਉਥੇ ਅੱਠਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੰਗਾਧਰ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਗਲਾ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੰਗੇਸ਼ਵਰ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਨੇ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਣਾਇਆ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਮਾ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਵਿਵਾਦ ਹੋਇਆ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਨੇ ਪੂਜਿਆ, ਉਹ ਸ਼ੰਭੂ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਗੰਗਾ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਆ ਗਈ। ਉਥੇ, ਗੌਰੀ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਡੇਰੇ ਨੂੰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਹਾਦੇਵ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਥਾਂ ਕਟੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਔਰਤ ਨੂੰ, ਜਿਹੜੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਕੇ, ਸਹੇਲੀਆਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨੂੰ ਸਹੇਰਦੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸੁਭਾਗ ਮਿਲੇ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰਾ ਜਾਣਦੀ ਹੋਵੇ—ਉਸ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਾ ਵੱਡਾ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਇਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਹੇਲੀਆਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਟੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਗੰਗੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਨ, ਅਰਬੁਦਾ ਪਹਾੜ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸਾਲ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਥਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾ ਵੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਹਰ ਪਗ ਤੇ ਲੈਣ ਯੋਗ ਹਨ। ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤੀਰਥ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਿੱਧੀ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਦਰੱਖਤ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਜਿਹੇ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਸੁੰਦਰ ਅਰਬੁਦਾ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਹਨ।