ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਇਕਾਗ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਸਭ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ’ਤੇ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਭਗਤੀ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਲੰਮੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਥੱਕ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ, “ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ! ਅਸੀਂ ਸਭ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਓ।” ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਮੰਗੇ ਹੋਏ ਭੋਗ, ਪਾਠ ਅਤੇ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਬੜੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਪੈਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਇਸ ਪੈਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹਣ, ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੋਗੇ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਦਾਨ, ਵਰਤ, ਯਜਨ ਜਾਂ ਪਾਠ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ; ਸਿਰਫ਼ ਅਟੁੱਟ ਸ਼ਰਧਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੇਰਾ ਇਹ ਪੈਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਇੱਥੇ ਸਥਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ।” ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਭੋਜਨ ਖਵਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਪੈਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਖੋ, ਇਸ ਪੈਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇਕ ਹੋਰ ਅਚੰਭਾ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੈਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪੂਰੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਨਾਲ ਪਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਥੇ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ “ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੈਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਾ ਮਹਾਤਮ” ਹੈ। ਇਹ ਪੈਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵਲੋਂ ਅਰਬੁਦਾ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੇ ਯਜਨ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ “ਮੈਂ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਪੂਰੀ ਇਕਾਗ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗਾ।” ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਕੋਈ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਤਿੰਨ ਪੁਸ਼ਕਰ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਇਸ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਪੁਸ਼ਕਰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ pavittar ਸਰੋਵਰ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਆਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਇੱਥੇ ਅਰਬੁਦਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪੁਸ਼ਕਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਥੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਸਾਵਿਤਰੀ ਕੁੰਡ ਵੀ ਹੈ। ਇਥੇ “ਤ੍ਰਿਪੁਸ਼ਕਰ ਮਹਾਤਮ” ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਨੰਦੀਧਵਜ (ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਅੰਧਕਾਸੁਰ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਚੌਦ੍ਹਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਧੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ “ਰੁਦ੍ਰ ਸਰੋਵਰ ਮਹਾਤਮ” ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੋ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ “ਗੁਹੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਤਮ” ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰੀਤਮ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ, ਪਹਿਲਾਂ, ਰਾਜਨ, ਸ਼ਚੀ ਜੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ ਸੀ।