ਇੱਕ ਵਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਟੋਲੀ ਨੇ ਚਲਾਕੀ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ, ਵਾਯੂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ, ਭਵਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਤੁਸੀਂ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨੀ।" ਵਾਯੂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਰਵ ਡੂੰਘੀ ਲਾਜ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਗੌਰੀ, ਜੋ ਭਾਰੀ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਨੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਸੰਤਾਨ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਯੂ ਉਸ ਥਾਂ ਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਸੀ, ਗੌਰੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਰੁੱਸ ਵਿੱਚ, ਗਹਿਰੀ ਆਹ ਭਰੀ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਗੌਰੀ ਨੇ ਤਪस्या ਕੀਤੀ, ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ, ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਸ ਥਾਂ ਗਈ। "ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਲਾਜ ਨਾਲ," ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ। "ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂਗੀ ਤੇ ਉਸਦੇ ਪਾਸ ਰਹਾਂਗੀ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ।" ਉਸ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਖੁਦ ਆ ਗਿਆ। "ਤੁਸੀਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਬੋਲ ਕੇ, ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ ਹੋ; ਮਿਲਾਪ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਇਸ ਲਈ, ਤੁਹਾਡੀ ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ।" "ਤੁਸੀਂ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅਸ਼ੁਧਤਾ, ਜਿਸ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਲੈ ਲੋ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ।" "ਇਹ ਤੁਰੰਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿਚ, ਹੋਵੇਗੀ।" ਤਿੰਨ-ਅੱਖ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਜਦ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਗੌਰੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ। ਚੌਥੇ ਦਿਨ, ਸ਼ਿਵਾ ਨੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ਼ਾਨੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਚਾਰ ਭੁਜਾ ਵਾਲਾ ਵਿਨਾਯਕ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ, ਹਰਾ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ, ਵਿਨਾਯਕ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੀਵਨ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਨਾਯਕ ਬਣਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਰਮਣ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੋਵੇਗਾ," ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ। "ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।" "ਜੋ ਇੱਥੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ," "ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ, ਜੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਤੀਜ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ," "ਉਹ ਸਭ ਉੱਚਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਰਬੁਦਾ ਖੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਤੀਜੇ ਭਾਗ ਦੀ 'ਇਸ਼ਾਨੀ ਚੋਟੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਨਾਮਕ ਬਾਵੰਜਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਥਾਂ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ, ਸੰਸਾਰ-ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਪਹਾੜ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਸਭ ਗਹਿਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਏ। "ਉਪਵਾਸ ਕਰ-ਕਰ ਕੇ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਥੱਕ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ," ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ। "ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿਓ।" "ਬਿਨਾਂ ਮੰਗੇ ਦਾਨ, ਅਤੇ ਜਪ-ਤਪ, ਯਗ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਕਰਦੇ ਹੋਏ," ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਢਲਾਨ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ। "ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਣ, ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੋਗੇ।" "ਬਿਨਾਂ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਦਾਨ, ਵਰਤ, ਯਗ, ਜਪ ਆਦਿ ਦੇ," "ਜਦ ਮੇਰਾ ਪੈਰ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਇਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਹੋਵੇਗੀ।" ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਇਸ਼ਾਨੀ ਚੋਟੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੈਰ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਧ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਰਬੁਦਾ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।