ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਿਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਆਸ ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਉਥੇ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਾਨਵ ਉਸ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਰਬੁਦਾ ਖੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਅੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਵਿਆਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਵਰਣਨਾ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਥਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਦੇ ਤਪस्या ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਗੌਤਮ ਨਾਮਕ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ, ਉਥੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਧਰਤੀ ਫਟ ਗਈ। ਅਚਾਨਕ, ਅਕਾਯੀ ਵाणी ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ: "ਹੇ ਸੁਭਾਗੇ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ।" ਗੌਤਮ ਨੇ ਬਿਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਵਾਸ ਸਦਾ ਇੱਥੇ ਰਹੇ।" ਵाणी ਨੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, "ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇਗਾ। ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਵाणी ਚੁਪ ਹੋ ਗਈ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਉਥੇ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚੰਦ ਵੱਧਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਥੇ ਤਿਲ ਦਾਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅਰਬੁਦਾ ਤੇ ਗੌਤਮੀ ਦੀ ਯਾਤ੍ਰਾ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਸਿੰਘ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਭਾਗੀਰਥੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਤਪ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੌਤਮ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਤੇ ਵੀ ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦਸ ਪੂਰਵਜ, ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਵੀ, ਤੇ ਆਪ ਵੀ—ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਅਪ੍ਰਸਤੁਤ ਨਾਮਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਬੁਰਾ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਧਨ ਨੂੰ ਸਚ ਜਾਂ ਝੂਠੀ ਰਾਹੀਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਮਰ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਮਿਲੀ। ਇੱਕ ਰਾਤ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਕੁਲ ਦੇ ਲੋਕ, ਜੋ ਦਾਨ, ਯਜ, ਤਪ ਤੇ ਪਤਨੀ-ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਹ ਬਿਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਪਾਪੀ, ਤੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਸਾਡਾ ਕੁਲ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਭੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਉਧਾਰ ਦੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਯਾਦ ਆਈ। "ਕਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਰਾਜ, ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਭਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅੱਜ, ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਦਾਦਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਨਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਡਾਂਟਿਆ। ਦਸ ਹੋਰ ਵੀ ਜਾਣਗੇ, ਤੇ ਮੈਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਇੰਦੁਮਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਪੂਰਵਜ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਲਈ, ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਓ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬੁਲਾਏ, ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਉਨਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਬਿਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਉਧਾਰ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਵਜ ਸਵਰਗ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿਓ। ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਚਾਹੇ ਪਾਪੀ ਹੋਣ, ਉਹ ਵੀ ਸਵਰਗ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਹ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿਓ। ਰਾਜਾ ਦੀ ਬਿਨਤੀ ਸੁਣਕੇ, ਸੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਪਨਯਨ ਆਦਿ ਆਰੰਭਿਕ ਕਰਮ ਕਰੇ ਜਾਣ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਗਾਥਾ, ਸਕੰਦ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਰਬੁਦਾ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਉਧਾਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵਜੋਂ, ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।