ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕੁਝ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਦੁਆਈ ਦਿੱਤੀ, "ਤੈਨੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਮਿਲੇ," ਅਤੇ ਉਹ ਬਾਲਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅੰਗਿਰਾ ਸੀ, ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਫਿਰ, ਅੰਗਿਰਾ ਨੇ ਕੁਝ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ ਕਿ, "ਇਹ ਬਾਲਕ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਵੇਖੇਗਾ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਬਾਲਕ ਲੰਮਾ ਜੀਵੇ। ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਬਾਲਕ ਗਿਆ ਪਰ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਸੱਤੋਂ ਰਿਸ਼ੀ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਪਰਮ ਸੁਖੀ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਅਰਬੁਦਾ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਬਾਲਕ ਦੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਪਰ, ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ, ਹੇ ਦੇਵ, ਉਸ ਬਾਲਕ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਤੇ ਤੁਸੀਂ, ਚਤੁਰਾਨਨ ਜੀ, ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ, ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਰਿਸ਼ੀ, ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਪਰਤ ਗਏ। ਉਥੇ ਬਾਲਕ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮ੍ਰਿਕੰਡੁ, ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੁਖ ਭਰੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਿਆ, "ਹਾਏ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ!" ਉਹ ਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਕਿਵੇਂ, ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਮੌਤ ਦੇ ਵੱਸ ਆ ਗਿਆ?" ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਬਾਲਕ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉੱਥੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਮ੍ਰਿਕੰਡੁ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇੰਨਾ ਦੇਰ ਕਿਉਂ ਲੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਲੋਕ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੱਚ ਦੱਸ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰਾ ਇਹ ਮਨ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਮੈਂ ਵੀ ਚਤੁਰਮੁਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗਾ।" ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਇਹ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜੰਮਿਆ (ਦਵਿਜ) ਮ੍ਰਿਕੰਡੁ, ਤੁਰੰਤ ਸੁੰਦਰ ਅਰਬੁਦਾ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਉਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਥੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਲਿੰਗ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ, ਵੇਖਦਾ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਉਦਾਲਕੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਰਿਧੀਆਂ-ਸਿਧੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਥਾਪਤ ਲਿੰਗ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਸਰੋਵਰ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਜੋ ਕੁਝ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਲਸਤਿਆ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਖਗਜਾਂ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਹੜੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਝਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਏਰਾਵਤ ਆਦਿ, ਉਥੇ ਵੀ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਗਜ ਤੀਰਥ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਜਿਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਫੈਲਾਈ, ਜੋ ਵੀ ਉਥੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅਮਾਵੱਸ ਦੀ ਰਾਤ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਦੁਸ਼ਕਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ, ਉਧਾਰ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵਖਾ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਤੀਰਥ, ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਜੋ ਅਰਬੁਦਾ ਖੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅਚੂਕ ਫਲ, ਪਾਪ ਨਾਸ਼, ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚਾਪਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।