ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਜਨਮ ਲੈ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।” ਤਦ ਉੱਚ ਕੋਟੀਆਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, “ਤੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਇਹ ਸੰਗਮ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਮਹਾਨਤਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਸਕੰਦਾ ਜੀ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਉਥੇ ਦਸ ਅਰਬ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਦਸ ਅਰਬ ਸੌ ਜੀਵ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਅਮਰ ਜੀਵ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਯੋਗੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਸੰਗਮ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਵੈਸ਼ਨਵ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਯਜਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਅਤੇ ਸੌ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਥੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਮਾਵੱਸ, ਪੂਰਨਿਮਾ ਅਤੇ ਦੋਨੋ ਦਵਾਦਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗ ਤੱਕ ਇਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਰਹੇ, ਜਾਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗ ਤੱਕ ਉਲਟਾ ਲਟਕ ਕੇ ਤਪ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਜੋ ਫਲ ਇਥੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਤਿ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਘੀ ਵਾਲਾ ਦੀਵਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੁੰਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਵਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ, ਚਾਹੇ ਪਾਪ ਛੋਟਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੱਡਾ, ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਾਪ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗ ਕੇ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਦਾ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਰਾਤ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੋਨਾ, ਅੰਨ ਅਤੇ ਕਪੜੇ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਰ ਸਾਲ ਇਹ ਜਾਗਰਣ ਜਰੂਰ ਕਰੇ। ਜੋ ਪੁੰਨ ਦੀ ਇਚਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰਿ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਯੋਗ੍ਯਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨ। ਇੰਝ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਤਾਰਕਸ਼ਯ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸੱਪ ਨਿਰਹਿੰਸਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਜੋ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਆਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਜੀਵ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਜਿਹੜੇ ਜੀਵ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤ ਨੀਚ ਅਤੇ ਸੱਤ ਉੱਚ, ਅਤੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਖੁਦ, ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਸਮਾਨ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਇਵੇਂ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਗਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਰੇਕ ਨੂੰ, ਚਾਹੇ ਨਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾਰੀ, ਆਪਣੇ ਸਮਰੱਥ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਸੁੱਕੀਆਂ-ਤਰੀਆਂ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਵੇਂ ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲ ਹਨ, ਪਰ ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਮਿਲੇ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਗੋਪ੍ਰਤਾਰ ਨਾਂ ਇਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁੱਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਇਵੇਂ ਨੈਮਿਸ਼ਾਰਣਯ ਵਿੱਚ ਚਕ੍ਰਵਾਪੀ ਤੀਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਨਤਾ ਤੇ ਪੁੰਨ ਸੰਗਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।