ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕਹੇ, “ਤੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ।” ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਸ਼ੁਭਾ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਣੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, “ਮੰਗ, ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।” ਉਸ ਉਚਿਤ ਘੜੀ ਤੇ, ਅਸ਼ੁਭਾ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਖੇਡ ਸਕਾਂ।” ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਤੇਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਹੈ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲਣਗੇ।” ਇਸ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਤਲਾਬ ਹੈ, ਉਹ ‘ਸ਼ਿਵ-ਗੰਗਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਗੰਗਾ ਚਲੀ ਗਈ, ਉਹ ਲਜਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਥੱਲੇ ਕਰ ਗਈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤਲਾਬ ਉੱਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵੱਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਉਹ ਸੁਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹਰ ਅਸ਼ੁਭ ਕੰਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਨ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰੂਪ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਥੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਪਰ, ਇਹ ਲਿੰਗ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਵਾਲਖਿਲਯ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ ਕਿਵੇਂ ਵਾਪਰੀ, ਇਹ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਸਤੀ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਗਈ, ਤਦ ਕਾਮਦੇਵ ਆਪਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ੀਘਰਤਾ ਨਾਲ ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਜਦੋਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਡਰ ਕਰ ਉਥੋਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਥੇ ਵਾਲਖਿਲਯ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਵਿਰਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕਹਿ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਰਸ ਲੈ।” ਕੁਝ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਕੁਝ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆ। ਪਰ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਭੂ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਸਨ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚਲ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਇਹ ਅਜੀਬ ਵਿਹਾਰ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ, “ਤੂੰ ਸਾਡੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਅੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਸਦਾ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।” ਇਸ ਉਪਾਲੰਭ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਗਈ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਕਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਪਿਤਾਮਹ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਲਿੰਗ ਵਾਲਖਿਲਯ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਦ ਤਕ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਲਯਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਉਹ ਲਿੰਗ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੇਗਾ।” ਉਹ ਥਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਲਿੰਗ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਸਭ ਨੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ—ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਅਪਕ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਸਭ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰੂਪ, ਤ੍ਰਯੰਬਕ, ਭੀਮ ਅਤੇ ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਚਾਹੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਜਾਂ ਅਚਲ, ਕੋਈ ਵੀ ਵਸਤੂ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਵਿਆਪਕ ਨਹੀਂ। ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ ਤੂੰ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈਂ। ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਸਭ ਤੱਤ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਸ ਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਪੁਰਾਣੀ ਘਟਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ-ਗੰਗਾ ਤਲਾਬ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਥਾਪਤ ਹੋਈ।