ਪੁਰਾਣਿਕ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਰਬੁਦਾ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗੁਪਤ ਜਹ੍ਨਵੀ ਵੱਸਦੀ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਿਹੜਾ ਭੀ ਮਨੁੱਖ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ। ਕਦੇ ਉਹ ਜਹ੍ਨਵੀ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆਈ, ਇਹ ਜਾਣਣ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹੋਈ। ਅਰਬੁਦਾ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਅਡੋਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਹिदਾਇਤ ਮਿਲੀ। ਇੱਥੇ ਸਵੈṁ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਤੇਜ਼ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਕੇ, ਮੈਥੋਂ ਇੱਥੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੋਈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਪਰ ਗੌਰੀ, ਜਿਹੜੀ ਆਪਣੇ ਗਰੂਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਫਿਰ, ਜਹ੍ਨਵੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਲਈ ਮਹਾਨ ਉਪਾਏ ਸੋਚੇ ਗਏ। ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਇਰਾਦਾ ਜਾਗਿਆ ਜੋ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਵਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸੀ। ਉਥੇ, ਮੈ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੁੱਚੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ। ਵਰਤ ਦੇ ਬਹਾਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਤੁਰੰਤ ਉਥੇ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਗੌਰੀ ਨੇ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਉਥੇ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਰਤ ਦੇ ਬਹਾਨੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਗੌਰੀ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ। ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਕੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਆਏ ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ—ਇਸ ਤਪਸਵੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਕਿਵੇਂ ਆਈ? ਧਿਆਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਦੇਖਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਹਰਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਤਬਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਦੇਵੀ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਈ। ਜਦ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੇੜੇ ਆਈ, ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਇਹ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਮਾਣਵੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਗੁਣਵਾਨ ਹੋ ਗਈ, ਇਸ ਲਈ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਜਾਓ। ਰੁਦ੍ਰ ਵਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਜਹ੍ਨਵੀ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪਹਿਲਾਂ, ਤੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਮੈਂ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਈ ਸੀ। ਫਿਰ ਭਗੀਰਥ ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ ਮੇਰਾ ਸਨੇਹ ਵਧ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਤੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਮੈਂ ਸਭ ਜਾਣ ਗਈ ਹਾਂ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ—ਉਹ ਇੱਥੋਂ ਕਿਵੇਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?" ਉਹਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕਹੇ: "ਤੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਠੀਕ ਕਿਹਾ।" ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਮੰਗ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਜੋ ਵੀ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ।" ਜਹ੍ਨਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਦਿਨ ਉਸ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਲਈ ਦੇ ਦੇ।" ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਤੇਰਵੀਂ, ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦੋਵੇਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਇਹ ਦਿਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਸਰੋਵਰ 'ਸ਼ਿਵ-ਗੰਗਾ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਉਸਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਗੰਗਾ ਚਲੀ, ਉਸਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਥੱਲੇ ਕਰ ਲਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇੱਥੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ 'ਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਇਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ। ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।