ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ਭੇਦ ਕੇ ਨਾਗ ਆਏ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਾਗ, ਆਪਣੇ ਵਚਨਾਂ 'ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਖੜੇ ਰਹੇ, ਅਗਨਿ-ਹੋਮ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦੇ। ਕੁਝ ਨਾਗ ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਢੋਲੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ, ਕੁਝ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਪਿਸਦੇ; ਕੁਝ ਦੇਵਤਾ ਸਾਹਮਣੇ ਗੀਤ-ਸੰਗੀਤ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ ਦੇਵੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਆ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਾਂ, ਬੱਚੋ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਤਪ ਕਿੰਝ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?" ਨਾਗਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸਰਪ-ਰਾਜਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਅਗਨਿ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾ; ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ, ਅਗਨਿ ਸਾਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗੀ।" ਦੇਵੀ ਨੇ ਅਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ, "ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਇੱਥੇ ਰਹੋ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਆਨੰਦ ਭੋਗੋ। ਜਦ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਸਥਾਨ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਵੋਗੇ। ਇਹ ਨਾਗ-ਸਰੋਵਰ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਿਹੜਾ ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵਿਪਤਾ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖੇਗਾ। ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮਾਨਵ ਜਾਂ ਦਿਵ੍ਯ ਜਿਹੜਾ ਆਨੰਦ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਮਿਲੇਗਾ।" ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਉੱਚ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਰਹੇ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਯਜਨ ਸਮੇਂ, ਦੇਵੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਨਾਗਾਂ ਨੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਅੱਜ ਵੀ, ਸ੍ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪਖ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਰਾਜਨ, ਇੱਥੇ ਸ਼ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਕਤੀ-ਸੱਤੀ ਚੌਤੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ 'ਨਾਗ-ਉਦਭਵ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਇੱਥੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਰਬੁਦਾ ਦੇ ਤੀਜੇ ਭਾਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸ੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾ-ਪੁਰਾਣ ਦੇ 81,000 ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਕਥਾ ਚਲਦੀ ਹੈ: ਜਿੱਥੇ ਗੁਪਤ ਜਹਨਵੀ ਵਸਦੀ ਹੈ, ਰਾਜਨ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। "ਕਿਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਆਈ?" ਇਸ ਉੱਤੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਰਬੁਦਾ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਡੋਲ ਰਹੋ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ। ਇੱਥੇ ਲਿੰਗਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਵੈੰਭੂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਭਾਰੀ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਨਾਲ, "ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਹੈ," ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਇਆ। ਪਹਾੜ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਗੰਗਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਗੌਰੀ, ਗਰਵ ਅਤੇ ਉੱਚਤਾ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਸੀ। ਜਹਨਵੀ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦਾ ਉਪਾਏ ਸੋਚ ਕੇ, ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਯ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਜੋਗੀ ਵਚਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਸੀ। "ਇੱਥੇ, ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਾਂਗਾ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ।" ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਵਚਨ ਦੇ ਨਾਟਕ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਤੁਰੰਤ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਗੌਰੀ ਨੇ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰ ਲਿਆ। ਵਚਨ ਦੀ ਠਗਾਈ ਨਾਲ, ਗੌਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ; ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਆਏ, ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ। ਉਹ, ਜਦ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਵੇਖਦੇ, ਤਪस्या ਕਰਦੇ, "ਇਸ ਤਪਸਵੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਿਉਂ?" ਫਿਰ, ਧਿਆਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਦੇਖਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਹਰਾ ਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਗ-ਉਦਭਵ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਜਹਨਵੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਅਰਬੁਦਾ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਹੋਈਆਂ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਪੁਰਾਣਕਾਲ ਦੀ ਸਰਲ, ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਕਥਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।