ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ। ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇ।” ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚੌਦਵੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਨੂੰ, ਜੋ ਵੀ ਇਥੇ ਆਏਗਾ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਅਤਿ ਮਹਾਨ ਫਲ ਮਿਲੇਗਾ; ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਲੱਖਾਂ ਗੁਣਾ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਅਨੰਤ ਪুণ੍ਯ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਕੀੜੇ ਅਤੇ ਪਤੰਗੇ ਵੀ, ਜੇ ਇਹਨਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲੇ ਹਨ! ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਪਿਲਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਗਾਂਆਂ ਅਤੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਈ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੁਲਸਤਿਆ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇੱਥੇ ਕਦੇ ਅੱਗ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਲੱਭਿਆ।” ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇੱਥੇ ਅੱਗ ਕਿਵੇਂ ਲੱਭੀ ਗਈ? ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ।” ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਬਚੇ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਮਰੇ ਜਿਹੇ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਤਕਲੀਫ਼ ਮਾਨਵ ਲੋਕਾਂ ‘ਤੇ ਆਈ, ਤਾਂ ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਸਿਰਫ਼ ਹੱਡੀਆਂ ਹੀ ਬਚੀਆਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਚੰਡਾਲ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਚੰਡਾਲ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਘਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਿਆ। ਅੱਗ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਖਾਣ ਯੋਗ ਅਤੇ ਅਖਾਣ ਯੋਗ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਦਵਾਈਆਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਸਮੇਂ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ। ਪਰ ਮੈਂ ਅਖਾਣ ਯੋਗ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਖਾਵਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਅੱਗ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਇਹ ਨਿਰਣੇ ਲੈ ਲਿਆ। ਅੱਗ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਯਜਨ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ—ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਸਭ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਲਈ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋਈ—ਉਹ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਥੱਕ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਤੋਤਾ ਦੇਖਿਆ। ਤੋਤੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਵੱਡਾ ਤੇਜਸਵੀ ਅੱਗ, ਜੋ ਹਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ—ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।” ਤੋਤੇ ਨੇ ਅੱਗ ਦਾ ਪਤਾ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਅੱਗ ਨੇ ਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵੱਥ ਵਿਰਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਲੁਕ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਤੋਤੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਤੇਰੀ ਜੀਭ ਉਲਟੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।” ਵੱਡਾ ਅੱਗ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਲੁਕ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਜਲ-ਝਰਨਿਆਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ‘ਤੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ। ਤੋਤੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਮੌਤ ਦੇ ਜਬੜਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਬਚਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ।” ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਡਕ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, “ਤੂੰ ਬਿਨਾ ਜੀਭ ਦੇ ਹੋਵੇਂ।” ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਜਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ। ਉਹ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, “ਜੇ ਤੂੰ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਵੇਂ, ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮੁਖ ਹੈਂ; ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਅਸੀਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੇ; ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਮਹਾਦੇਵ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸੂਰਜ ਹੈਂ। ਇੰਦ੍ਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਤੇਰੇ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ, ਹੇ ਯਜਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ! ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਗੁੰਮ ਹੋਣ ਤੇ ਮੁੜ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕਥਾ, ਪੂਰੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸੰਤ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ।