ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਪੁਲਸਤਿਆ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਕਪਿਲਾ ਕੋਲ ਨਾ ਜਾਵੇਂ; ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ।" ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਕਪਿਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ, ਚਾਹੇ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਵੀ।" ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ, ਜਦੋਂ ਤੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੱਚ ਵੱਧੀ ਹੈ। "ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਾਂਗਾ," ਕਪਿਲਾ ਨੇ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ। "ਸੱਚ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਤਿਆਗਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।" ਉਸ ਨੇ ਯਕੀਨ ਦਿਲਾਇਆ, "ਸੱਚ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ।" ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਕਪਿਲਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਫਟ ਗਈਆਂ। "ਸੱਚ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ, ਕਦੇ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।" "ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ, ਕਪਿਲਾ, ਵਚਨ ਅਤੇ ਸਤਿਆ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਲਈ ਬੋਲਿਆ ਹੈ।" ਉਸ ਨੇ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, "ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਕੋਲ ਜਾ।" ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਅਵਸਥਾ 'ਚ ਆ ਗਿਆ; ਫਿਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਸਤਿਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਕਪਿਲਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਕੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂ, ਓ ਗਾਂ? ਜਲਦੀ ਦੱਸ।'" ਗਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਸ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਤੁਰੰਤ ਪਾਣੀ ਲਿਆ।" ਕਪਿਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਮੈਂ ਕਿਹਾ, ਓ ਸੱਚ ਹੈ; ਮੈਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਧਨੁ ਤੇ ਤੀਰ ਲਿਆ, ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤੀਰ ਮਾਰਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਪਵਿੱਤਰ, ਠੰਡੀ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਪਾਣੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਧਰਮ ਦੇਵਤਾ ਆਪ ਉਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਹ ਨੇ ਆਕੇ ਦੱਸਿਆ, "ਤੇਰੀ ਸਚਾਈ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ: ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਦਿਵਿਆ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਬੁਢਾਪਾ ਤੇ ਮੌਤ ਨਹੀਂ।" "ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ-ਸਰੋਵਰ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚੌਦਵੀ ਨੂੰ ਜਿਹੜੇ ਇਥੇ ਆਉਣਗੇ, ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਗੇ।" "ਤੇਰੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਇਹ ਤੀਰਥ ਸਬ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋਵੇਗਾ; ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਲੱਖਾਂ ਗੁਣਾ ਫਲ ਮਿਲੇਗਾ, ਤੇ ਇਥੇ ਦਿਤੀ ਹੋਈ ਦਾਨ ਅਟੱਲ ਧਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗੀ।" "ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਇਥੇ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ—" "ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ 'ਚ, ਤਿਆਸ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀੜੇ ਤੇ ਪਤੰਗੇ ਵੀ—" "ਫਿਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵਧੀਕ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਤੇ ਸਤਿਆ ਹੈ।" "ਰਾਜਾ, ਕਪਿਲਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਭ ਇਥੇ ਆ ਗਏ ਹਨ।" "ਫਿਰ ਕਪਿਲਾ, ਗਾਂਆਂ ਅਤੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਇਥੇ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਫਿਰ ਦੱਸਿਆ, "ਇਥੇ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਅੱਗ ਗੁਆਚ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਲੱਭ ਲਿਆ।" ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਥੇ ਅੱਗ ਕਿਵੇਂ ਮੁੜ ਮਿਲੀ? ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ।" ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਵੱਡੇ ਸੰਦੇਹ 'ਚ ਫਸ ਗਿਆ।" "ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਮਰ ਗਏ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਬਚੇ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮਰੇ-ਮਰੇ ਵਰਗੇ ਹੋ ਗਏ।" "ਜਦੋਂ ਇਹ ਤਕਲੀਫ ਮਾਨਵ ਲੋਕ 'ਤੇ ਆਈ, ਰਾਜਾ—" "ਭੁੱਖ ਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ, ਸਿਰਫ ਹੱਡੀਆਂ ਹੀ ਬਚੀਆਂ।" "ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਿਆ।" "ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਆ, ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਇਆ।" "ਖਾਣ-ਯੋਗ ਤੇ ਅਖਾਣ-ਯੋਗ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਅੱਗ ਦੇਵਤਾ ਨੇ, ਰਾਜਾ—" "ਹੁਣ, ਜਦੋਂ ਦਵਾਈਆਂ ਸੰਸਾਰ 'ਚੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਇਹ ਸਮੇਂ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਅਖਾਣ-ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਖਾਵਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣਕਥਾ ਵਿਚ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਅੱਗ ਦੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ-ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ।