ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇਕ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਏ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਨੇ ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਜਲਦੀ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਗਰਮ ਖੀਰ ਲਿਆਓ!" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਅਤੇ ਬੜੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਖੀਰ ਲੈ ਲਈ। ਜਦ ਉਹ ਖੀਰ ਲੈ ਕੇ ਉੱਠੇ, ਤਾਂ ਦੁਰਵਾਸਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਥੋੜਾ ਸਮਾਂ ਧੀਰਜ ਰੱਖੋ, ਮੈਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਸਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਕਉਤਸ, ਜੋ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਚਲੇ ਗਏ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਤਪ ਦੀ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹਨ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਗੁਰੂ ਦੱਖਣਾ ਮੰਗੀ ਜਾਵੇ। ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਹੀ ਦੱਖਣਾ ਹੈ; ਹੇ ਵ੍ਰਤਧਾਰੀ, ਹੁਣ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾ।" ਪਰ ਕਉਤਸ ਨੇ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਗੁਰੂ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਚੌਦਾਂ ਮਾਪ ਸੋਨਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰ।" ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਉਤਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਗੁਰੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਜੋ ਤੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਮੈਂ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਲੋਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਧਰਮੀ ਇਥੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦਾਨ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਤਿਲੋਦਕੀ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗਮ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਨਭੱਸ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਨੂੰ ਇਥੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" "ਸਿੰਧ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੀ ਥਾਂ ਤਿਲੋਦਕੀ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਤਿਲੋਦਕੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਹੋਮ ਸਦਾ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੇਕੀਆਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਇਥੇ ਹੀ ਸੀਤਾ ਦਾ ਕੁੰਡ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਇਹ ਥਾਂ ਵੱਡੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸੁਖ ਲਈ ਇਸ ਕੁੰਡ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਜਪ, ਹੋਮ ਜਾਂ ਤਪ ਕਰਨਾ ਮਹਾਨ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਚੌਦਸ ਨੂੰ ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਤਾ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੀਤਾ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਕੁੰਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" "ਇਥੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾਲ ਗਰਭ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਵੈਸ਼ਨਵ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਹਰੀ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ, ਹਰੀ ਦੇ ਚਕਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ 'ਹਰੀ ਸਮਰਨ' ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਨਾਲ, ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੁ) ਹੀ ਬਣੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਹਿਮਾਵਾਂ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਜਪ, ਹੋਮ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ, ਅਮਰ ਪੁੰਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।