ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਅੰਬਰীਸ਼ ਦਾ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਹੀ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਅੰਬਰੀਸ਼ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਥੋੜਾ ਖਾਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਿਰਫ਼ ਪੱਤੇ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ। ਫਿਰ, ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਕੇਵਲ ਹਵਾ 'ਤੇ ਹੀ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਏਰਾਵਤ ਹਾਥੀ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮੈਂ, ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਅੰਬਰੀਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਸੁਰ ਦੇ ਸੰਹਾਰਕ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਸੁਆਗਤ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਵਰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।" ਫਿਰ ਵੀ, ਚੌਥੇ ਭੁਜਾ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਵਰ ਦੇਵੇਗਾ। "ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਧਾਰੀ ਦਾ ਭੀ ਰਾਜਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸਰਤਾਜ ਹਾਂ। ਜਦ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤਦ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਸੁਰ ਦੇ ਵਧਕ, ਮੈਂ ਸੱਤਾਂ ਮਹਾਦੀਪਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਯਕੀਨ ਨਾਲ ਜਾਣ, ਮੈਂ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ਾ ਦਾ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਭਗਤ ਹਾਂ।" "ਹੁਣ, ਮੈਂ ਪੱਕੇ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ, ਤੇਰੀ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਵਜਰ ਫੈਂਕਾਂਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੀਭ ਨਾਲ ਹੋਠ ਚਾਟੇ। ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁੰਮਿਆ, ਵੱਡੇ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਘਨੇ ਬੱਦਲ ਛਾ ਗਏ, ਧਰਤੀ ਕੰਬਣ ਲੱਗੀ। ਓਸ ਸਮੇਂ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਉਹ ਰਾਜਾ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਫਿਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ਾ ਨੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗ ਗੂੰਜੇਲੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ: "ਵਰ ਮੰਗ, ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਦੁਲੱਭ ਹੋਵੇ।" ਅੰਬਰੀਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਜੋਗ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਿਆਨਤਾ ਦਿਉ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।" "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਸੰਸਾਰ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਗਿਆਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ। ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਰਮ ਜੋਗ ਵੀ ਸਮਝਾਓ।" ਫਿਰ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਅੰਬਰੀਸ਼ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਹੋ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਉਸ ਨੇ ਸੁਗੰਧਤ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਉੰਗਣੀਆਂ ਨਾਲ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਉਸ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲੱਗੇ। ਅੱਜ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸੱਚੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਰਮਕਾਂਡ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਚਲ ਪਈ। ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨ੍ਰਿਪਾਰਬੁਦਾ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਕੋਈ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਰਾਤ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਹ ਚੋਟੀ ਦਾ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਲੱਭ ਹੈ। ਜੋ ਪੁੰਨ ਜੈਠ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੀਰਥ 'ਤੇ, ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ, ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ...