ਇੱਕ ਵਾਰ, ਦਯਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪੁਰੰਦਰ, ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਸੀ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ, ਤੁਹਾਡੀ ਅਹੰਕਾਰਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਲਜਜਤ ਹੋ ਕੇ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਹੇ ਵਜਰਧਾਰੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਤਰਣ ਲਈ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਮੇਰਾ ਨਿਵਾਸ ਬਣ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਤੁਹਾਡੀ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਕਾਸ਼, ਹਵਾ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਤੇ ਮਨ—ਇਹ ਸਭ, ਸਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਜੀਵਾਂ, ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਅਨੰਤ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਲਹਿਰਾਂ ਉਠਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਾਣੀ, ਲਕshmi, ਧੈਰਜ, ਸ਼ਰਧਾ, ਗਿਆਨ, ਸ੍ਵਾਹਾ, ਸ੍ਵਧਾ ਅਤੇ ਹੋਰ—all ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਹਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਹਨ: ਗੌਰੀ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ। ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਨ, ਲਯ ਅਤੇ ਚਲਨਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝੋ। ਫਿਰ, ਮੇਰੀ ਰੂਪ ਨਾਲ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਜ-ਸੱਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਬਾਰਾ, ਪੁਰੰਦਰ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦਿਵਿਆ ਆਨੰਦ ਲੈਦਾ ਹੈ। ਨੰਦਿਕੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਅਦ੍ਰਸ਼੍ਯ ਹੋ ਗਏ; ਰਾਜਾ ਵਜਰਾਂਗਦ, ਸਫਲ ਹੋ ਕੇ, ਰਹਿ ਗਿਆ। ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤੀ ਦੀ ਵਾਧੂ ਕਥਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਇੱਥੇ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਸ਼ੋਣਾ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਹੀ ਕਾਫੀ ਹੈ। ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ, ਵਿਸ਼ੁਵ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ, ਅਰੁਣਾ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਅਰੁਣੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਨੰਦਿਕੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਮ੍ਰਿਕੰਡੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸਰੀਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਤੀਜਾ ਭਾਗ, ਅਰਬੁਦਾ-ਖੰਡ, ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਓਮ, ਅਨੰਤ, ਸੁਖਮ, ਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਾਰੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਾ-ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਤੀਨ ਕਰੋੜ ਤੇ ਅੱਧ ਕਰੋੜ—ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੀ। ਤੀਰਥ ਖੇਤਰ, ਨਦੀਆਂ, ਪਹਾੜ, ਤੇ ਨਾਲੇ ਵੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਰਬੁਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ, ਨ੍ਹਾਉਣ, ਦਾਨ ਦੇਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ? ਅਰਬੁਦਾ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਮੁੱਖ ਤੀਰਥ ਹਨ? ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਅਰਬੁਦਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਜਿਵੇਂ ਸੁਣੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਵਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਉਹ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ, ਸੰਯਮਿਤ ਖੁਰਾਕ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਿਯਤ ਸੀ। ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ-ਅੱਗ ਤਪ ਕਰਦਾ, ਜਪ ਤੇ ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਸ ਕੋਲ ਨੰਦਿਨੀ ਨਾਮ ਦੀ ਗਾਂ ਸੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸੀ, ਤੇ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਚਰਦੇ ਹੋਏ, ਘਾਹ ਖਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਤਿੱਖੇ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੁਨ (ਸੂਰਜ) ਤਪਦਾ ਸੀ। ਰਿਸ਼ੀ, ਉਹ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਸਵੇਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮ, ਉਸ ਦੀ ਦੁੱਧ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਖੱਡ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਾਰ ਹੇਠਾਂ ਕਰਾਹਦੇ ਸੁਣਿਆ।