ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਾਜਾ, ਜਦੋਂ ਵਨ ਵਿਚ ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਵੱਖਰੀ ਠਹਿਰਾਉਣ ਲਈ ਸੀ। ਪਰ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਅਰਣਯ ਨੂੰ ਅਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਾਪੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿਚ, ਬਿਨਾਂ ਆਗਿਆ ਦੇ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਮਹਿਕ ਦੀ ਮੂਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਪ ਵਰਗਾ ਅਸਰ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸਾਡੇ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਾਸ਼ ਵੇਖਿਆ, ਤਦ ਉਹ ਮਾਇਆ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋਏ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਇੰਝ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੋ।" ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਦੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੈਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ਮੰਗਲਮਈ ਸਭਾ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਲਈ, ਨੰਦਨ ਵਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਦੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ, ਗਜਾਨਨ ਅਤੇ ਸ਼ਡਾਨਨ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਏ। ਤਦ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ, ਪਾਰਵਤੀ ਨੰਦਨ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਾਰਵਤੀਪਤੀ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਮਧੁਰ ਮੁਸਕਾਨ ਛਾ ਗਈ। ਫਿਰ, ਲੰਬੋਦਰ, ਜੋ ਲਾਲ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਦੀ ਚਤੁਰਾਈ ਵੇਖ ਕੇ, ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਨੇ ਹੇਰੰਬਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। "ਅੱਜ ਤੋਂ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਫਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈਂ।" ਫਿਰ, ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰਾ ਇਹ ਰੂਪ, ਜੋ ਲਾਲ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਬਣਿਆ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" ਫਿਰ, "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਗਰਵ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋ, ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਉਪਦੇਸ਼ਤ ਹੋਏ ਹੋ। ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਸਫਲਤਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਸਵਾਰੀ ਯੋਗ ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ।" ਅਤੇ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਗ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਕਸਤੂਰੀ ਮਿਰਗ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਹੁਣ, ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਭਾਨੇ ਇੱਥੇ ਆ ਗਏ ਹੋ। ਸਵਾਰੀ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਅਵਸਥਾ ਭੋਗੀ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਪਸ਼ੁ-ਜਨਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ-ਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਪਰਤਣ ਲੱਗੇ। "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਦਾ ਵਾਸ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਹੈ, ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਹੋ।" ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਸ ਦਰਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਗਿਆ ਤੇ ਮਗਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰੂਪ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਫ ਸੁਣੋ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਧਾਰ ਦਾ ਉਪਾਏ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ।" "ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਨ, ਲਯ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੇ ਕਰਤਾ ਹਨ, ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਤੁਸੀਂ ਕਸਤੂਰੀ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਪੈਦਲ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰੋ, ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਭੀ ਵਸਤੂ, ਸਮਪੱਤੀ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦੇ।" "ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ, ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਸਿਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਟੱਲ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕਥਾ ਵਾਲਾ ਤੇਈਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਅਰੁਣਾਚਲ ਮਹਾਤਮਯ ਦੇ ਉੱਤਰਾਰਧ ਵਿਚ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਖੰਡ ਦੇ ਅਸੀਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਅਧਿਆਇ ਵਾਲੇ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਨੰਦੀਸ਼ਾ, ਇਹ ਦੋ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਆਚਰਨ ਅਦਭੁੱਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।