ਇਸ ਧਾਰਮਿਕ ਕਥਾ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਹਰ ਜੀਵ—ਚਾਹੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਅਚਲ ਜੀਵ—ਇਸ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ, ਕੇਵਲ ਇਸ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਜਾਂ ਦੂਰੋਂ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਮੇਰਾ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਸਦਾ ਲਈ ਇੱਕ ਅਚਲ ਚਿੱਤਰ ਵਜੋਂ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵੀ ਸਮਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ—even ਮਹਾਂਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਤੇ ਵੀ। ਇਹ ਲਿੰਗਾ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਾਨਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਜੀਵ ਇਥੇ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਰੋਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ, ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਇਸ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਵਾਸ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸ਼ੋਣਾਚਲ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ, ਆਪਣਾ ਅਹੰਕਾਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਇਹ ਪਹਾੜ ਰਹਿਣ ਦਿਓ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਚਮਕ ਸਹਿਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਇਹ ਕੋਈ ਆਮ ਪਹਾੜ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਦੀ ਚਮਕ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣਾ ਚਾਨਣ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।” ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਸ਼ੋਣਾ ਪਹਾੜ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੋਂ, ਸਾਡੀ ਅਰਦਾਸ ‘ਤੇ, ਇਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ, ਆਉਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਅਰੁਣਾ ਪਹਾੜ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੀਏ। ਇਥੇ ਕੇਸਰਾ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਆਮ, ਨਾਗ, ਪੁੰਨਾਗ, ਅਤੇ ਕੇਸਰਾ ਦੇ ਫੁੱਲ ਲਭਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਤੁਸੀਂ ਇਥੇ ਹੀ ਵਸੇ ਰਹੋ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਭੂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਵੀ ਜਾਣ, ਸਾਡਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਸ਼ੋਣਾ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਇੱਕ ਉੱਚਾ ਚੋਟੀ ਖੜੀ ਹੈ। ਵੇਦਾਂ, ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰਾਂ, ਪੁਰਾਣਾਂ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ—all ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਗੁਰੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰੀਏ? ਫਿਰ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਾਗਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੇ ਬਚਨ ਕੀਤਾ: “ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਾਮਿਕਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਕਰੋ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਸ਼ੈਵ ਸੰਹਿਤਾ ਭੁੱਲ ਗਏ ਹੋ—ਮੋਹ ਦੇ ਕਾਰਨ।” ਉਸ ਥਾਂ ‘ਤੇ, ਇੱਕ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਲਿੰਗਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੁਕੁੰਦ ਅਤੇ ਕਮਲਾਸਨ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਫਿਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ੋਣਗਿਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਥੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਸਰੋਵਰ ਵੀ ਖੋਦਿਆ। ਕਈ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਰੁਣਾ ਨਾਮਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਥਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਤੀਰਥਾਂ ਨੇ ਉਥੇ ਕੁਆਂਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਉਥੇ ਆ ਗਈਆਂ। ਗੋਲੋਕ ਉਥੇ ਗਉਸ਼ਾਲਾ ਬਣ ਗਈ, ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਵੇਤਾਲ ਅਤੇ ਕਟਪੂਤਨਾ ਵਰਗੇ ਜੀਵ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਤਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਧੂਰਜਟੀ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਵੀ ਉਤਸ਼ੁਕਤਾ ਵਜੋਂ ਸਿੱਧਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਥੇ ਵਾਸ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਚਮਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਕ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ੋਣਾਦ੍ਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ (ਭਾਵ, ਭਾਵਨਾ) ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦীক্ষਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਗੁਰੂ ਬਣਾਇਆ। ਸਵੇਰੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਹ ਫੁੱਲ, ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਫਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਪੂਜਾ ਕਰ ਸਕਣ।