ਇਕ ਵਾਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਬਦਲ ਕੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸੂਰ ਦਾ ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮੂਲ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਆਪਣਾ ਮੁਖ ਹੇਠਾਂ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੱਕ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਖੇਡ-ਭਰੀ ਘਰਘਰਾਹਟ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਅਕਾਸ਼ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ। ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਗਿਆ, ਉਹ ਓਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਥਾਪਿਆ ਹੋਇਆ ਮਿਲਿਆ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੀਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਪ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਜੜ-ਗੰਢ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦੂਰੋਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਟਖਣੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਭਾਰ ਠੀਕ ਰੱਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਮਹਾਨ ਮੇਡਕ ਅਤੇ ਮਧੁ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ। ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਧਾਰਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਅਤਲਾ, ਵਿਤਲਾ, ਸੁਤਲਾ ਅਤੇ ਨਿਤਲਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ। ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਸੱਤ ਪਾਤਾਲ ਲੋਕ ਵੀ ਦੇਖ ਲਏ। ਉਹ ਭੋਗਵਤੀ ਨਗਰ, ਜੋ ਵੈਰੋਚਨੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਵਧਦੀ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਗਿਆ, "ਇਹ ਮੈਂ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਇਹ ਮੈਂ ਵੇਖ ਲਿਆ।" ਉਹ ਉਸ ਤੋਂ ਹੇਠ ਵੀ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨੱਕ ਨਾਲ, ਗੂੜ੍ਹ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਚੀਰ ਗਿਆ। ਧਰਤੀ ਤਾਂ ਚੀਰ ਗਈ, ਪਰ ਸਮੁੰਦਰ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤਕ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਮਨ ਭਟਕਦਾ ਤੇ ਉਲਝਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੇ ਖੁਰ ਪਿਸ਼ ਗਏ, ਦੰਦ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਥੱਕ ਗਿਆ। ਥੱਕ-ਮੰਦ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਹਾਫਣ ਲੱਗਾ, ਉਸ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਵੀ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਪਰ ਵਾਪਸ ਮੁੜਣ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਨਿਕਲਿਆ, ਪਰ ਕੂਏ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ ਨਿਕਲਿਆ। ਇਕ ਚਮਕਦਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਤੰਭ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਰੋਸ਼ਨੀ ਰੱਸੇ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਈ। ਪਰ ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਦੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਿਆ। ਉਸ ਚਮਕ ਦੇ ਢੇਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਕੋਈ ਆਰੰਭ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੀ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਮੋਹ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਰਹਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਉਪਰ ਵੱਲ ਛਲਾਂਗ ਮਾਰ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਮੁਖ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਕਰਕੇ, ਨਿਰਧਾਰਤ ਖਾਲੀ ਪਾਸੇ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਚਮਕਦਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਤੰਭ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਜਾਦੂਈ ਹੰਸ ਆ ਗਿਆ। ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਚੇ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਹਵਾ ਜਾਂ ਮਨ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਬਹੁਤ ਸੂਖਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਦਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਕਵਚੀ ਪਿਛੇ ਰਹਿ ਗਈ। ਉਹ ਸੱਤ ਹਵਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। "ਹਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੌਣ ਖੜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂਲ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਹੈ?" "ਮੇਰੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਜਦ ਮੇਰਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ?" "ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਕੌਣ ਸਾਥੀ ਹੋਵੇਗਾ?" "ਕਿਸੇ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ, ਕੀ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਛੁਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਅਹੰਕਾਰ ਤਾਂ ਮਹਾਨਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ, ਉਸ ਦੀ ਲਗਨ, ਅਹੰਕਾਰ, ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਨਮਰਤਾ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਤੰਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਪੂਰੀ ਹੋਈ।