ਇਕ ਵਾਰ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਤੀ — ਪੱਖ, ਮਹੀਨਾ, ਰੁੱਤ, ਅਤੇ ਸਾਲ — ਰੁਕ ਗਈ ਸੀ। ਇੰਦ੍ਰਾ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਪਾਲ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਮਰੀਚੀ, ਸਭ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਖਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਸਦਾ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪ੍ਰਤਿਬੱਧ ਹੈ, ਉਹ ਗੰਭੀਰ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ — ਸਭ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਮਾਲਕ — ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲੇ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਸੋਚਿਆ। "ਅਹਿ, ਮੋਹ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ!" ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਆਓ, ਗੱਲ ਕਰੀਏ।" ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਤ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਭਟਕ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮੋਹ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਾਇਆ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਭਟਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। "ਅਹਿ, ਨੌਜਵਾਨ ਚੰਦ-ਮੁਕਟ ਵਾਲੇ ਦੀ ਦਇਆ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ!" ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੁਕਮ ਕਰੋ ਕਿ ਸ਼ਾਂਭੂ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਕਿਰਿਆ ਕੀਤੀ?" ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦੇਵ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਦਇਆਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਰਗੁਮੈਂਟ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਕਟਾਵਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਅੰਡ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਜੋਤੀਰਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ, ਹਰ ਥਾਂ ਦੀ ਰੰਗਤ ਮਿਟ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਤੀਖੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ ਜਾਪਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਜੋਤ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਅਣਗਿਣਤ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਲਾਲ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਸਭ ਕੁਝ ਓਕਰ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਸੀ। ਸਮੁੰਦਰ, ਉਸ ਦੀ ਪਰਛਾਂਵ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਜਲ-ਜੀਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘੇਰਿਆ ਗਿਆ। ਦਰਖ਼ਤ ਨਵੇਂ ਲਾਲ ਮੋਤੀ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਜਾਪਦੇ। ਧਰਤੀ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਲਾਲੀ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ। ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਅੰਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਖੋਲ ਹੋਵੇ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਪੰਥ ਵਧਦਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸੇ ਸਨ, ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਲਿੰਗਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਬੈਠੇ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ, "ਕੀ ਇਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਸ਼ੇਸ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਫਣਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ? ਜਾਂ ਇਹ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਜੋ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਾਂ ਇਹ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਘਿਸ-ਮਿਸ ਤੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ?" "ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜਲਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸੰਚਾਰ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸੰਸਾਰ…" ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਰਹੇ, "ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ? ਇਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਕੀ ਹੈ, ਕਾਰਣ ਕੀ ਹੈ? ਇਸ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਕਿੰਨੀ ਦੂਰ ਹੈ, ਚੌਂਕ-ਚੌਂਕ ਤੇ ਉਪਰ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਤ ਇਸ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਲਈ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਪੰਥ ਦੀ ਜੋਤ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਆ ਗਿਆ। ਤਦ, ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ, ਹੁਣ ਇਕ ਪਰਖ ਲਈ ਮੌਕਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਇਸ ਜੋਤ ਦੇ ਪਿੰਡ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਜਾਂ ਚੋਟੀ ਵੇਖ ਸਕੇ — ਇਸ ਸਵੈ-ਭਵ ਜੋਤ ਦੀ —" ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਪਧਾ ਨਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੀ ਉਰਜਾ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਿਸ਼ਚੈ ਨਾਲ ਯਤਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਉਸ ਜੋਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕੇ।