ਸੋਮਕ ਆਦਿ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਜੋ ਗੁਣ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਸਹੀ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ। ਕੀ ਮੇਰੀ ਅਟੂਟ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਹੀਂ? ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਸਮਾਂ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮੇਰਾ ਆਪ ਵੀ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ। ਆਦਿਤਯ, ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਨੂ—ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਕ ਛਣ ਭੀ ਯੁਗ ਵਰਗਾ ਲੰਮਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਲੁਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਲਈ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਨਾ ਤਾਂ ਮਰੁਤ ਵਗਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਅੱਗਾਂ ਪ੍ਰਜਲਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਸਮੁੰਦਰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਪੱਖਵਾਰਾ, ਮਹੀਨਾ, ਰੁੱਤ ਤੇ ਸਾਲ ਆਦਿ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਰੁਕ ਗਈ। ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਪਾਲ, ਅਤੇ ਮਰੀਚੀ ਵਰਗੇ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ—ਇਹ ਸਭ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਵੱਡੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵੇਲੇ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਜੀਵ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਦਾ ਚਿੰਤਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਦਾਤਾ ਤੇ ਮਾਲਕ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ। "ਹਾਏ, ਇਹ ਮੋਹ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ! ਆਓ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਗੱਲ ਕਰੀਏ।" ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੱਤ ਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਭਟਕ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਕਿਸੇ ਪਾਪ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੋਹ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਮਾਇਆ ਦਾ ਭਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਉੱਤੇ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਾਏ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਚੰਦ-ਕਲਾਧਾਰੀ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਦਇਆ! ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੁਕਮ ਕਰੋ ਕਿ ਅਬਿਨਾਸ਼ੀ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਕਰਮ ਕੀਤਾ।" ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਸ ਦੇਵ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਹੀ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਇਕ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰੂਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਅੰਡੇ ਨੂੰ ਵੀ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਜੋਤਿਰਲਿੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ, ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਰੰਗ ਫਿੱਕਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਸੁੱਕਦੇ ਜਾਪਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਤਾਰੇ। ਉਸ ਦੀ ਲਾਲ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਲਾਲੀਮਾਅ ਵਾਲਾ ਜਾਪਣ ਲੱਗਾ। ਸਮੁੰਦਰ, ਉਸ ਦੀ ਪਰਛਾਈ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਜਲਚਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ। ਦਰੱਖਤ ਨਵੇਂ ਲਾਲ ਮੋਤੀ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਜਾਪਦੇ। ਧਰਤੀ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀ ਹੋਈ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੰਧੂਰ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ। ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਅੰਡੇ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਛਿਲਕੇ ਵਾਂਗ, ਪੂਰਾ ਭਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਸਤੰਭ ਵਧਦਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣਾ ਆਪਸੀ ਰੋਸ ਛੱਡ ਬੈਠੇ, ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਜੋਤਿਰਲਿੰਗ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪਏ। "ਕੀ ਇਹ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਤੇ ਹੋਰ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਫਣਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ? ਜਾਂ ਇਹ ਉਹ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਜੋ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਥੇ ਸੌਖਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਾਂ ਕਦੇ ਬਦਲਾਂ ਦੀ ਰਗੜ ਤੋਂ ਇਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਜਲਿਤ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਸਾੜਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰੇਖਾ ਨਾਲ, ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਨੀਆ, ..." ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਜੋਤਿ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।