ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਢਲਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜਾਨਵਰ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਨੀਚਲੇ ਹਿੱਸੇ ‘ਚ, ਸ਼ਬਰਾ ਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ, ਦੋ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ, ਜੋ ਉਥੇ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਈਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਸਿੰਘ, ਬਾਘ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਭਾਸਕਰ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਡੰਡਾ ਹੈ। ਸੋਣਾ ਪਹਾੜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਅਮਰਾਚਲਾ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਹਿੱਸੇ ‘ਚ, ਇਥੇ ਕੁਝ ਗੁਫਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸਿਧ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਦੂਰਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ‘ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਦਰੱਖਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਹੀ ਪਹਾੜ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਨਾ ਅਤੇ ਹਿਮਵਾਨ ਵੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਵਾਲਾਂ ‘ਚ ਦਰੱਖਤ ਅਤੇ ਬੇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜਟਾਂ ਨਾਲ ਪਹਚਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਮਕਦਾਰ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦੋ ਪਾਸੇ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮਾਂ ‘ਚ, ਚੋਟੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਬਹੁਤ ਘਣੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਾ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਜਹਿਰ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ‘ਚ ਲੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਬੱਦਲ ਉਸਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਚੋਟੀਆਂ ਦੇ ਢੁਕਿਆਂ ‘ਤੇ ਨੀਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਹਾੜ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਡਰਾਉਣਾਪਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਾਮ ‘ਚ ਨਹੀਂ। ਇਥੇ ਤਕਸ਼ਕ, ਅਨੰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਆਪਸ ‘ਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਆਪਣਾ ਅੱਠ-ਭਾਗੀ ਰੂਪ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁਸ਼ੁਮਨਾ ਨਾਂ ਦੀ ਕਮਲ-ਨਦੀ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਹੰਸ ਤੇ ਸੂਰ ਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਆਏ। ਉਹ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨਾਲ, ਅਰੁਣਾਚਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘਣੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਸਿੱਧਾ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਉਹ ਮਨਮਥਾ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦੀ ਦਯਾਲੁ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਖੱਬਾ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਲਿੰਗ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਿੱਧਾ-ਸਿੱਧਾ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੰਤਰ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਹੀ ਡੁੱਬਕੀ ਨਾਲ, ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਸ ਭਗਤੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਇਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਦੋ ਰਾਜੇ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ। ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ। ਵਿਸ਼ਨੂ ‘ਚ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਸ਼ੈਵ ਆਗੂ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ। ਰੁਦ੍ਰਾਕਸ਼ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਗਹਣਾ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਆਗਮ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਹੀਂ। ਵੈਰਾਗ੍ਯ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੋਈ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ‘ਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਾ ਆਪ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮ੍ਰਿਕੰਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਲਾਡਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਭਰਿਆ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਸੁਖ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਨਰਕਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜਦੀਆਂ ਹਨ? ਲੋਕ, ਜੋ ਰਜ ਅਤੇ ਤਮ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।