ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ ਕਾਂਚੀ ਨਗਰ ਆਈ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲਈ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਲ-ਕੁਮੁਦ ਪਾਇਆ, ਜੋ ਮਨ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਅਮਰ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਮੰਨ ਕੇ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਜਲ-ਕੁਮੁਦ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕੁੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕਦੀ ਸੂਰਤ ਨੂੰ ਜੋ ਵੀ ਦੇਖੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਐਸਾ ਹੋਵੇ,' ਤਾਂ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਨੇ ਹਰ ਚਾਹੀ ਵਾਰਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿੱਤੀ। ਗੌਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਾਲ ਰਹੀ, ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਰਸ-ਵਿਲਾਸ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਹੇ। ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਇਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਅਤੇ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ, ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਲਾਲ ਪਹਾੜ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਦੇਵੀ ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਆਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਰੁਣਾਚਲ ਹੀ ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਵੈ-ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਲਿੰਗ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਧੋ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ, ਨਮਸਕਾਰ, ਤਪੱਸਿਆ ਜਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇਵ austerity, yoga ਜਾਂ ਦਾਨ ਨਾਲ ਇੰਨਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਜਿੰਨਾ ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ। ਸਦਾ-ਵੈਦ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਨਾ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਪਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਾਰੀ ਨੂੰ। ਦੇਵਤਾ, ਹਰੀ ਦੇ ਆਗੂ ਹੋ ਕੇ, ਅਤੇ ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਕਾਮਨਾ-ਵ੍ਰੱਖ, — ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਕਲੀ ਯੁਗ ਦੀ ਦੋਸ਼ ਹੈ, ਨਾ ਰੋਗ ਜਾਂ ਦੁਖ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪਿਆਲੇ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪੀ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਸਨਕ ਨੇ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਨੈਮੀਸ਼ਾਰਣਯ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹੋਏ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੂਤ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਹੇ ਸੂਤ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸ਼ੈਵ-ਥਾਨ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?' ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ।' ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ, ਤੁਸੀਂ ਮਾਧਯੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਸਾਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਦੱਸੋ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ। ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਵਿੱਚੋਂ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਧਰਤੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਫਲ ਬਿਆਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ। ਜਦੋਂ ਪੁੰਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਫਲ ਘਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੁੱਧ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕਿਹੜੇ ਥਾਂ ਤੇ, ਕਿਸ ਥਾਂ ਤੇ, ਐਸਾ ਗਿਆਨ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋਈ? ਸਾਰੇ ਜੀਵ-ਧਾਰੀ, ਗਿਆਨ, ਯੋਗ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਅਭਿਆਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਸ ਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ, ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਵੀ, ਜੀਵ-ਧਾਰੀ — ਚਾਹੇ ਰਾਖ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰਾਖਸ਼ ਪਹਿਨਣ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਣ — ਜਾਂ ਉਥੇ ਅਣਜਾਣੇ ਵਸਣ — ਜਾਂ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ, ਜਾਂ ਪਸ਼ੂ-ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵ-ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਅਤੇ ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।