ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਿਵ-ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਸ ਕਥਾ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਵਰਨਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜੋ ਭਗਤ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਲਿੰਗ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਅਜੇਤ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲਿੰਗ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਜੋ ਪਾਪ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੂਰ ਕਰਾਂ?" ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਾਂਗੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਸ਼ੰਭੂ ਪਰਸੰਨ ਨਾ ਹੋਣ। ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਵਾਂਗੀ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਡਰੀ ਹੋਈ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, "ਹੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਸੁਖਮ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਠਾਈ ਕਰੋੜ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਜ ਮਹਾ-ਵ੍ਰਤ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦੇ ਸਰੋਤ ਹਨ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਸਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ—ਉਹ ਹੈ ਸ਼ਿਵ। ਜੋ ਲੋਕ ਡੁੰਘੀ ਇਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਤੋੜਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਧਰਮ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਹਿਚਕਚਾਹਟ ਦੇ ਮਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੁਰੰਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਕਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਅਜੈ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦੇ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਜੋ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, "ਇਹ ਪਾਪੀ ਮਹੀਸ਼ਾਸੁਰ ਵਾਂਗ ਮੱਝ ਬਣ ਜਾਵੇ।" ਉਹ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਇਆ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮੱਝ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼ਿਵ-ਰੂਪੀ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀ ਨਾਫਰਮਾਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸਿੱਧਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਹੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਗਈ। ਜਦ ਸ਼ਾਪ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮੱਝ ਦਾ ਰੂਪ ਛੁਟਿਆ, ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਅਰੁਣਾਚਲ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਮੱਝ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਯੁਗਤੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਲਿੰਗ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਤਿੰਨ ਪੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਤਿੰਨ ਲਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਪੂਜਿਆ। ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜੇ ਲਿੰਗ ਬਿਨਾ ਦীক্ষਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਭਿਖਿਆਰੀਆਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਤੇਰੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ-ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਸੱਦ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕਣ। ਅਘਮਰਸ਼ਣ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰ। ਅਰੁਣਾਦ੍ਰੀ ਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ, ਭੇਟਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਨਾਲ। ਜਦ ਪੰਡਿਤ ਨੇ ਸ਼ਿਵ-ਤੱਤ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਤਾਂ ਪਹਾੜ-ਜਨਮੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ, ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਗਿਰਿਜਾ ਨੇ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਸੰਦੇਹ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੁਰੀਲੀ ਵਾਣੀ ਉੱਚੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਭ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲਿਆ। ਉਸ ਵਾਣੀ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ: "ਗੰਗਾ, ਯਮੁਨਾ, ਸਿੰਧੁ, ਗੋਦਾਵਰੀ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ—ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਪਥਰ ਦੀ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦਿਓ।