ਜੋ ਲੋਕ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਹ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਿਮਰਨ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਮਲਿਨਤਾਵਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਿਵੇਂ ਆਈ? ਸ਼ੁਭ ਅਰੁਣਾ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ? ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਹਾੜ ਸੀ, ਤੇ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਪੰਨਾ ਵਰਗਾ ਹਰਾ ਪਹਾੜ ਬਣ ਗਿਆ। ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਨੇਕ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਅਰੁਣਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਗੌਰੀ ਨੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, "ਅਰੁਣਾਚਲ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਇਆ?" ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੌਤਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹੋਮ ਅਤੇ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਉਪਕਾਰਕ, ਤਾਮਰ ਰੰਗੀ, ਲਾਲੀ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹਨ। "ਅਸੀਂ ਤਾਮਰ ਰੰਗੀ, ਲਾਲੀ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੇਵਾ! ਤੇਰੀ ਸਰੂਪਤਾ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ—ਇਹ ਪੂਰਾ ਜਗਤ, ਚਲਾਇਮਾਨ ਤੇ ਅਚਲ ਦੋਵੇਂ।" ਉਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਇਕ ਵੱਡੀ ਵਰਖਾ ਹੋਵੇ, ਬੱਦਲਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਤੋਂ। ਹੇ ਪਰਮਾਤਮਾ! ਅੱਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ ਜਲ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਹਨ। ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ! ਹੇ ਦਇਆਲੂ ਲਾਲ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਠੰਢੇ ਹੋ ਜਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਧਾਰਾਵਾਂ, ਪੂਰਨ ਜਲ ਨਾਲ, ਮੁੜ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਪਰ, ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਉੱਗਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਜਲਦਾਰ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ, ਜਦ ਜਗਤ ਦੀਆਂ ਜਲ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿਖਰ ਗਈਆਂ, ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੀਰਥ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ," ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੀ ਘਟਨਾ ਯਾਦ ਕੀਤੀ। ਇਥੇ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ, ਦਿਵ੍ਯ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੀਰਥ ਮੁੜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਦੱਖਣ ਦਿਸਾ ਵਿੱਚ, ਯਮ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਮਹਾਨ ਯਮਯ ਤੀਰਥ ਵਿਸਥਾਰ ਪਾਇਆ। ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਨੈਰਿੱਤ ਤੀਰਥ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਵਰੁਣ ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ, ਵਾਯਵੀ ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਦਿਸਾ ਵਿੱਚ, ਸੋਮ ਤੀਰਥ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬੀ ਦਿਸਾ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ! ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ, "ਇੱਥੇ ਕਈ ਤੀਰਥ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣ।" ਉਸ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਮਾ ਪਤੀ, ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਏ। "ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ! ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਖੋਜਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਸਦਾ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ! ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖਿਆ। ਅਰਪਣ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।