ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਪਾਂ ਦੇ ਜਰੀਏ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੋਣਾਦ੍ਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਪਰਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਹਾਨ ਅਸਥਾਨ ਜਗਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਤਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਘੱਟ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਅਸਾਨ ਨਹੀਂ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕੋ ਥਾਂ ਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਸਥਾਨ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਹੇ ਜਿਸ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਜੋਤਿ ਲੁਕਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਗਿਆ। ਮੈਂ, ਅਰੁਣ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ, ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਮਹਲ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਉਤਸਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਧਰਮ ਸੰਬੰਧੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗ੍ਰੰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਤੇ ਮੈਂ, ਜਦੋਂ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਹੋਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਦਿਵ੍ਯ ਦਾਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਤੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਰੂਪ ਸ਼ਿਵ-ਲਿੰਗ ਸੀ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਿਮਰਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਠਿਆ—ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਿਵੇਂ ਆਈ? ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਅਰੁਣ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ? ਦਵਾਪਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਹਾੜ ਸੀ, ਤੇ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਪੱਚੇ ਹੋਏ ਪਨ੍ਹੇ ਵਰਗਾ। ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਨੇਕ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਜਦ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਰੁਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਗੌਰੀ ਨੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਅਰੁਣਾਚਲ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਇਆ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੌਤਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਕਈ ਸਮਿਆਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਯਜਨਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ: "ਹੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।" ਉਹ ਲਾਲ, ਤਾਮ੍ਰ ਵਰਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। "ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਤਾਮ੍ਰ ਰੰਗੀ, ਹੇ ਲਾਲ ਰੰਗੀ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਹੇ ਪਰਮ ਆਤਮਾ।" "ਹੇ ਦੇਵ, ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਇਹ ਪੂਰਾ ਜਗਤ, ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਚਲ, ਸਾਰਾ ਹੀ ਤੇਰੀ ਲੀਲਾ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਬੱਦਲਾਂ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਪਵੇ। ਅੱਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਜਲ ਵੀ ਤੇਰੇ ਹੀ ਰੂਪ ਹਨ, ਹੇ ਪਰਮ ਆਤਮਾ। ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਹੇ ਦਇਆਲੂ ਲਾਲ ਪਹਾੜ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾ।" ਜਦ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਮੁੜ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਝਰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਪਰ, ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਉੱਗਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਲੂਆਂ ਨਾਲ, ਜਦ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜਲ ਰਿਹਾਅ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਝਰਨਿਆਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਛੱਡਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਦੇ ਬਲ ਤੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਥੇ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਕੋਣ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੀਰਥ ਮੁੜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਦੱਖਣੀ ਦਿਸਾ ਵਿੱਚ, ਯਮ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਯਮ੍ਯ ਤੀਰਥ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਮਹਾਨ ਨੈਰਿਤ ਤੀਰਥ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਦਿਸਾ ਵਿੱਚ, ਵਰੁਣ ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ, ਵਾਯਵੀਯ ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਕਈ ਤੀਰਥ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।