ਇਥੇ, ਦੋਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਾਵਨ ਸਥਾਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਾਂਡਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਮਨੋਰਥ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਧਾਤ੍ਰੀ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਔਸ਼ਧੀ ਫਲ ਲੈ ਕੇ, ਇਕੱਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਢ੍ਹ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ ਇਥੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਾਵਨ ਭੂਮੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੁੰਦਰ ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਤੀਰਥ ਸਪਸ਼ਟ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਕੰਦ ਨਦੀ ਵੱਸਦੀ ਸੀ। ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕੁੰਭਾ ਨਦੀ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਈ, ਜਦਕਿ ਯਮੁਨਾ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਵੀ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਘਣੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਸ਼ੋਣਾਦ੍ਰਿ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਮਝਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕੋ ਥਾਂ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਤੁਸੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਜੋਤ ਛੁਪਿ ਹੋਈ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਗਏ। ਅਤੇ ਮੈਂ, ਅਰੁਣ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਤਸਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦਿਵਯ ਮਹਿਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਉੱਚ ਕੋਟੀਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਧਰਮ ਸੰਬੰਧੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗ੍ਰੰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਅਤੇ ਮੈਂ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਹਵਨ ਆਦਿ ਦੇ ਦਾਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਤੇ ਰਾਜ ਪਾਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮੰਤ ਰੂਪ—ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸ਼ਿਵ-ਲਿੰਗ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ ਜੋ ਨਤਮਸਤਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਇਹ ਦੱਸੋ ਕਿ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੀ? ਇਹ ਪਾਵਨ ਤੀਰਥ ਅਰੁਣਾ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ? ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਹਾੜ ਸੀ, ਕਲਿ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪੰਨਾ (ਮਾਰਕਟ) ਦਾ ਪਹਾੜ। ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕਈ ਯੋਜਨਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਅਰੁਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਤੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਗੌਰੀ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਅਰੁਣਾਚਲ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਇਆ?" ਉਸਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੌਤਮ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਉਸਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ: "ਹੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਮਰ, ਲਾਲ ਤੇ ਕਪਿਲ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਸਭ ਤੋਂ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋ। ਤਾਮਰ ਰੰਗੀ, ਲਾਲ ਰੰਗੀ, ਸ਼ਿਵ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਦੇਵ, ਤੁਹਾਡਾ ਰੂਪ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਚਲ, ਤੁਹੀ ਹੋ। ਬਦਲਾਂ ਤੋਂ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਰਖਾ ਹੋਵੇ। ਅੱਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ ਜਲਧਾਰਾਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਕਿਰਪਾ ਹਨ, ਹੇ ਪਰਮ ਆਤਮਾ। ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਲਾਲ ਪਹਾੜ ਦੇ ਦਯਾਲੂ ਸੁਆਮੀ, ਠੰਢੇ ਹੋ ਜਾਓ।" ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਨਲੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉੱਗਦੇ ਹੋਏ ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਲੱਖਾਂ ਅੱਗਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜਗਤ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਛੱਡਿਆ।