ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮਹਾਨ ਭਗਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਖੁਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੇਖੀ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੀ, ਉਗਦੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ, ਮਾਊਂਟ ਅਰੁਣਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਉਹ ਮਾਊਂਟ ਸ਼ੋਣਾ ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਲਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਣਾਈਆਂ ਉਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹਨ। ਇਲਾ, ਅਚਾਨਕ ਆ ਕੇ, ਗੌਰੀ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੇ, ਉਹ ਸ਼ੋਣਾ ਪਹਾੜ ਦੀ ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੋਮਾ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਅਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਰੁਣਾ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੱਕ ਅਮਰ ਲੋਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ। ਪਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਿਰਣਾਂ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਸ਼ੋਣਾ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਰਸਵਤੀ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ, ਸ਼੍ਰੀ, ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਉਥੇ ਹਨ। ਭਾਸਕਰ ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੱਖਣ ਵਿਚ। ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਦੋ ਯੋਜਨ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੱਦਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਹੱਦਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੋਣਾ ਪਹਾੜ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਰਗਦ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੋਲਾਕਾਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅੱਠ ਲਿੰਗ ਹਨ, ਜੋ ਅੱਠ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਾਜੇ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਹੀ ਵੱਡਾ ਬਕੁਲ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾ-ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਸਤਿਆ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਅਰੁਣਾ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ, ਸ਼ੋਣਾ ਨਦੀ ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਇਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ੋਣਾ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਜਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ। ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਵਾਯੂ ਦਾ ਤੀਰਥ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੈ। ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਕੁਬੇਰ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਉਤਮ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਭਾਗ ਵਿਚ, ਕਮਲ-ਨੈਣ ਵਿਸ਼ਨੂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ, ਨੌਂ ਗ੍ਰਹਾਂ ਨੇ ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਗ੍ਰਹੀ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਦੁਰਗਾ, ਵਿਨਾਇਕ, ਸਕੰਦ, ਖੇਤ੍ਰਪਾਲ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ; ਗੰਗਾ, ਯਮੁਨਾ, ਗੋਦਾਵਰੀ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ — ਇਹ ਦੇਵੀਆਂ ਲੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਸੁਭ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਉਥੇ ਹਨ। ਦੱਖਣੀ ਭਾਗ ਵਿਚ, ਅਗਸਤਿਆ ਦਾ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਥੇ ਅਗਸਤਿਆ ਆਇਆ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿਚ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ੁਭ ਉਗਣ ਵਾਲਾ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਇਥੇ ਹੀ ਮੇਰੂ 'ਤੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸਭਾ ਕੀਤੀ। ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਗੰਗਾ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਉਥੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਰੁਣਾ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ 'ਬ੍ਰਹਮਿਆ' ਹੈ। ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।