ਅਗਸਤਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਇਹ ਜੋ ਰਿਣਮੋਚਨ ਨਾਮਕ ਥਾਂ ਹੈ, ਇਹ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ।" ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਥੇ ਪਾਪਮੋਚਨ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੋ ਸੌ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਅਗਸਤਯ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਸੱਜਣੋ! ਮੈਂ ਉਥੇ ਉਹ ਅਤਿ ਉੱਚੀ ਮਹਿਮਾ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖੀ। ਪਾਂਚਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਨਰਹਰੀ ਨਾਮਕ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗਾ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਵੀ। ਪਰ ਇਕ ਵਾਰ, ਚੰਗਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਗੀ। ਉਹ ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਅਮਾਵੱਸ ਦੀ ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਸ ਪਾਪ ਮੋਚਨ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ, ਸਾਹਸ੍ਰਧਾਰਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਯੋਗੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਆਪਣਾ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਢਾਈ ਹਥ (ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ) ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦਵੈਪਾਯਨ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੇਰਾ ਮਨ ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਹ ਸਾਹਸ੍ਰਧਾਰਾ ਤੀਰਥ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਨ ਉਦਯਾ ਤੋਂ।" ਤਦ ਅਗਸਤਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਰਘੁਕੁਲ ਨਾਥ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।' ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸਨ, 'ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰ।' ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਦਰਵਾਜੇ ਤੇ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸਮਾਂ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁर्वਾਸਾ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਬਾਹਰ ਭੇਜਿਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਨੇ ਬਿਲਕੁਲ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਉਥੇ ਗਏ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਫਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਇੰਦਰ ਦੇਵ, ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ, ਜੋ ਸੱਚ ਦੇ ਪੱਕੇ ਸਨ, ਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ। ਇੰਦਰ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਲਕਸ਼ਮਣ! ਤੁਰੰਤ ਉਠੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਓ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਨੇ ਪਰਮ, ਨਿਤ੍ਯ ਵਿਸ਼ਨੁ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਹਜ਼ਾਰ ਫਣਿਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਛੀਦ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਮਣਕਿਆਂ ਵਾਲੇ ਫਣਿਆਂ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਸੁੱਕ ਗਈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਥਾਨ 'ਸਾਹਸ੍ਰਧਾਰਾ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਪਚੀਸ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ। ਇਥੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਅਵਿਨਾਸੀ ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਥੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੋਨਾ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਦਾਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੁਣ੍ਯਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।