ਇਕ ਵਾਰ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ, ਜਦ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਭਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਹੇ ਹਰਾ, ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਜਦ ਮੈਂ ਹਰੀ ਦੀ ਪੀੜਾ ਅਤੇ ਪਛਤਾਵਾ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿਆ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਰ ਦਿਤਾ ਸੀ—ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰੂਪ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ। ਨਦੀਆਂ, ਝਰਨਿਆਂ, ਤੇ ਬਦਲਾਂ ਤੋਂ ਵਹੇ ਪਾਣੀ, ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ, ਲੰਗੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਚਲਣ-ਸ਼ਕਤੀ, ਹਰ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਰੂਪ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਕਹਿ ਕੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਹਰੀ ਵੀ ਅਰੁਣਾਚਲ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ, ਜਿਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਵੇਦਾਂ, ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਸੁਰਤੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਦੇਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਸੌਂ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਬਣਾਏ—ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼। ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ। ਭਾਸਕਰ, ਜੋ ਚਮਕ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸੀ, ਅਸੁਰਾਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ 'ਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦਾ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ। ਸੋਮਾ, ਜੋ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮੁੜ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਗਨੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਹੋਈ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ, ਬਾਲਾ, ਪਾਕਾ, ਨਾਮੁਚੀ, ਤੇ ਜ੍ਰਿੰਭਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ, ਪਾਪਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ 'ਚ ਆਸ਼੍ਰਯ ਲੱਭਣ ਲੱਗਾ। ਪਰ, ਅਰੁਣਾ ਪਹਾੜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ, ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸੌਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ। ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਵੀ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਸੋਣਾ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਹੋਰ ਨਾਗ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ—ਇਹ ਸਭ ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ, ਯਜਨਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਹੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਤੁਸੀਂ ਟਵਸ਼ਟ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ। ਪਰ, ਰਥ ਦੇ ਘੋੜੇ ਥਕ ਗਏ ਤੇ ਉਹ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕੇ। ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਵਾਹਕ, ਜੋ ਚਾਨਣ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਉੱਚੇ ਅਕਾਸ਼ 'ਚ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹ ਸਕੇ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਰਾਹ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਘੋੜੇ ਦਿੱਤੇ। ਸੱਚਮੁੱਚ, ਜੋ ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੀ ਸਹੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ। ਪਹਾੜ ਅਰੁਣਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਅੰਗ ਮਿਲੇ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਣਾ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਨੱਕ ਤੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਲੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਧਰਤੀ-ਦਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਰੁਕਣ ਕਰਕੇ, ਨਿਰਮਲ-ਆਤਮਾ ਨੇ ਭਾਸਕਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ ਇਕ ਅੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਤਾਰਦਨ ਨਾਮਕ ਇਕ ਰਾਜਾ ਨੇ ਦਿਵਿਆ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਬੰਦਰ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਅਰੁਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰਾ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਹਾਜਰੀ 'ਚ, ਉਹ ਗਿਆਨ 'ਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ। ਫਿਰ, ਜਦ ਵਿਆਘ੍ਰਮੁਖਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸਹਾਇਕ...