ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ੰਭੂ, ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਨਯੋਗ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਧਾਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਅਸੰਭਵ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕੇ? ਜੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਹੇ ਜਗਤ-ਆਤਮਾ, ਜਗਤ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ ਹੋਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਰਚੋ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਦਯਾ ਦੇ ਸਵਰੂਪ, ਮਸਤਕ ਉੱਤੇ ਅਰਧਚੰਦ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਰੁਣਾ ਮੂਰਤੀ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ—“ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਵਿਕਾਰ ਜਾਂ ਦੋਸ਼, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਗ ਆਦਿ, ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਤੂੰ ਸਭ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਰਣ ਲਈ ਅੱਗ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ। ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੇ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਪਲ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪਹਾੜ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਇਹ ਅਰੁਣਾਚਲ ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਸਭ ਮਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਇਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਪਤੀ ਦੀ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰ, ਹੇ ਜਗਤ-ਆਤਮਾ, ਤੂੰ ਸਭ ਤਪ ਤੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂ। ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਮਹੇਸ਼, ਜੋ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪਹਾੜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਥੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਅਰੁਣਗਿਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਰਜਨਹਾਰ ਹਨ, ਮਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਸੰਯਮ, ਨਿਯਮ ਆਦਿ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਸਮਾਂ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਪ ਦੇ ਪਾਟ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜਾਗੇ ਨਹੀਂ। ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ, ਸਭ ਕੁਝ ਅਸਪਸ਼ਟ ਤੇ ਅਣਪਛਾਤਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਸੀ ਕਿ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਮੋਹ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਟਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉਸ ਪੂਰਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਕੋਲ ਗਏ। ਤਦ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਪੂੰਜ ਹਨ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਲੀਲਾ ਤੋਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਤੇ ਕਿਰਣਾਂ ਨਿਕਲੀਆਂ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜਗਾਏ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜਾਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਕਾਰਨ ਅਣੁਚਿਤ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰ ਲਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।” ਇਹ ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਜੋਤਿ-ਲਿੰਗ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਸਰਜਕ, ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਈਸ਼ਾਨ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹੋ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਸ਼ਾਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਹੋ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਭਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਹੇ ਹਰਾ, ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ! ਹਰਿ ਦੀ ਪੀੜ ਅਤੇ ਪਛਤਾਵਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਪੁਰਾਤਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਤਾ ਸੀ—ਇਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰੂਪ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਦਾਨ ਨਦੀਆਂ, ਝਰਨਿਆਂ, ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਹੈ; ਅੰਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ, ਲੰਗੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਚਾਲ, ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਹਰ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ੰਭੂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਹਰੀ ਵੀ ਅਰੁਣਾਚਲ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪਹਾੜ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸੇ ਵੇਦਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦਾ ਸਾਕਾਰ ਰੂਪ ਵਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।