ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ Ṛṇamocana ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਸੀ। ਇੱਥੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਪੁਖਤ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸੱਤ ਸੌ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਥਾਂ 'ਤੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਮਸ਼ਾ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਭਾਰ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾਈ। ਇਹ ਥਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉੱਤਮ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇਖੋ—ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੀਵ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ—ਸੰਸਾਰੀ ਤੇ ਪਰਲੋਕੀ—ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਨਾ, ਵਸਤ੍ਰ ਆਦਿ। ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ ਲੋਮਸ਼ਾ ਨੇ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। Ṛṇamocana ਤੀਰਥ, ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਾਪਮੋਚਨ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਸੌ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਥਾਂ ਤੁਰੰਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਮੈਂ ਖੁਦ ਦੇਖੀ ਹੈ। ਪਾਂਚਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਨਰਹਰੀ ਨਾਮਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਈ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪਮੋਚਨ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਆਇਆ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਹੋਈ। ਇਹ ਅਸਧਾਰਣ ਚਮਤਕਾਰ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਅਮਾਵਸ ਦੀ ਚੌਦਵੀ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਭ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸ ਪਾਪਮੋਚਨ ਸਥਾਨ 'ਤੇ, ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਾਹਸਰਧਾਰਾ ਨਾਮਕ ਜੋਗੀ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ ਸੀ, ਜੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਦਾ ਆਕਾਰ ਤਿੰਨ ਹੱਥ ਤੇ ਅੱਧਾ ਧਨੁਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਵਿਅਾਸ ਨੇ, ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ, ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਮੈਨੂੰ ਸਾਹਸਰਧਾਰਾ ਤੀਰਥ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਉਦਯਾ ਤੋਂ ਆਈ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਰਣੈ ਕੀਤਾ: "ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਜਦ ਉਹ ਸੋਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਰਾਮ ਨੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਕੇ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਕਿ "ਤੂੰ ਇਸ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੋਈ ਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਨੇ, ਸਮਾਂ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਭੇਜਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਭੇਜਿਆ। ਫਿਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਗਿਆ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਗ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਫਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਇੰਦਰ, ਅਮਰ ਲੋਕ ਤੋਂ ਆ ਕੇ, ਆਏ। ਫਿਰ, ਸੱਚ ਤੇ ਅਟਲ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ, ਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ।