ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਗੁੰਮ ਹੋਈ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਜਾਗ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਟਾਵਾਂ ਗਹਿਰੀ ਤਾਮਬੇ ਵਰਗੀ ਲਾਲ ਸੀ, ਜੋ ਤੀਰਥਾਂ ‘ਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚੌੜਾ ਮੱਥਾ ਚਿੱਟੇ ਭਸਮ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਾਲ ਛਾਲ ਦੀ ਚੋਲਾ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਬੜੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਤੇ ਮਰਯਾਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਸੀ ਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਸੀ, ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ। ਉਹ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਬੋਲੇ: "ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਹੇ ਗੌਰੀ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਹੇ ਦਇਆ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ। ਹੇ ਆਦਰਨੀਯਾ, ਤੁਸੀਂ ਜਿਹੜਾ ਉੱਚਾ ਉਦੇਸ਼ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਖੇਡ ਹੀ ਬਚੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਤੁਹਾਡੀ ਅਦਭੁਤ ਮਾਇਆ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਿਓ।" "ਆਓ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ one, ਇਸ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ ਉੱਚਤ ਆਸਨ ਲਿਆ ਕੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਦੀ ਗੱਦੀ ਵੀ ਰੱਖੀ। ਫਿਰ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪੂਰਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬੋਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਦਨੀ ਵਰਗਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ: "ਹਾ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੇਵ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਹੀਂ! ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਬਾਕੀ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਜਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?" "ਮਹਾਂਕਾਇਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਕਥਾ, ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਕੰਪਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ—ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਇਸ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਹੋ।" ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਹੀਆਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਇਹ ਸਾਰੀ ਮਹਾਨਤਾ ਤੁਹਾਡੀ ਹੈ; ਖੁਦ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ। ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਹੋ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਆਗਮ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਰੀ ਪਾਰੰਗਤਤਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ।" "ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ: ‘ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।’" ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।" "ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ ਸ੍ਰਵਣ ਕਰਨਾ—ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਤੇਰੀ ਜੁਬਾਨੋਂ ਸੁਣਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਸਨ, ਬੋਲੇ: "ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪੁੱਛ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜਾਂ, ਭਗਤ ਦੀ ਜੁਬਾਨ ਰਾਹੀਂ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੁਣਨੀ—ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪਾਠ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਜਪ ਦੁਆਰਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਸਫਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।" "ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਮਹਾਨਤਾ—ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਅਰੁਣਾਦ੍ਰਿ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਲਿੰਗ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦਸਾਂ ਲੱਖਾਂ ਬ੍ਰਹਮਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਇੰਦਰ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਅੱਠ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਇਹਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਵਯ ਪੰਛੀਆਂ, ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧ ਯੋਗੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਆਦਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਪੂਜਿਤ ਹਨ।