ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਸੀ, ਉਥੇ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵਿਚ ਇਸਨਾਨ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ ਜੀਵ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਹੋਮ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਸਮੂਹ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਸ ਤਲਾਬ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗੀ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੇਰਾ ਸਾਲਾਨਾ ਤੀਰਥ ਇੱਥੇ ਹੀ ਹੋਇਆ ਕਰੇਗਾ। ਇੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਦਾਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਹ ਤਲਾਬ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਗਸਤਯ, ਜੋ ਘੜੇ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਣਮੋਚਨ ਨਾਮਕ ਥਾਂ ਤੇ ਗਏ, ਜੋ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਤਲਾਬ ਸੱਤ ਸੋ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਮਸ਼ਾ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲਈ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਥਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਗੁਣ ਵੇਖੋ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੀਵ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ, ਜਿਹੜੇ ਸੰਸਾਰੀ ਤੇ ਪਰਲੋਕੀ ਹਨ, ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੋਨਾ, ਵਸਤ੍ਰ ਆਦਿ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਆਗਸਤਯ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦ ਲੋਮਸ਼ਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ, ਤਦ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਰਣਮੋਚਨ ਆਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਰਣਮੋਚਨ ਤੀਰਥ ਸਰਯੂ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਾਪਮੋਚਨ ਨਾਮਕ ਇਕ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਸੌ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ। ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇਖੀ। ਪਾਂਚਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਨਰਹਰੀ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਕੀਤੇ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵੀ। ਪਰ ਇਕ ਵਾਰ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਉਹ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਵਲ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋਇਆ। ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਉਹ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਗਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ। ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਸ ਨੂੰ ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਲਦਾਇਕ ਹੈ। ਹੋਰ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਸ ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਤੀਰਥ ਤੇ, ਸਰਯੂ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਹਸ੍ਰਧਾਰਾ ਨਾਮਕ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ ਸੀ, ਯੋਗ ਬਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਾਪ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨ ਅਤੇ ਅੱਧ ਹਸਤ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦਵੈਪਾਯਨ ਵਿਆਸ ਨੇ ਵੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ, "ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।" ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ, "ਸਾਹਸ੍ਰਧਾਰਾ ਤੀਰਥ ਦਾ ਮੂਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਦੱਸੋ।" ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਰਘੁ ਕੁਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਰਾਮ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਥਾਂ ਜਲਦੀ ਛੱਡਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।