ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਯੋਗ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੱਡੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਤੇਰੇ ਅਨੇਕ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਿਵ ਲਈ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਜਾਗ ਪਈ। ਤੇਰੇ ਕਰਮ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਡੋਲ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹੇ, ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੀਆਂ ਗੱਲਬਾਤਾਂ, ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣਾ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਮਿਲਾਪ—ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰੂਪ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ਘਟਨਾ ਵਜੋਂ ਸੁਣੀ ਜਾਵੇ। ਜਗਤ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵੇਲੇ, ਮੈਂ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਦੋਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ। ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਸੋਚਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕਿਸ ਗੱਲ ਲਈ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਦੋਵੇਂ ਭਟਕ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੇਂਦਰਤ ਹਨ। ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਹਰ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਸੀਮਿਤ ਕਰ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ...? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚੇ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ, ਨਾ ਅੰਤ, ਸਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜੋ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਸੀ, ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਸ਼ਰੀਰ ਰਹਿਤ ਆਵਾਜ਼ ਉਠੀ—ਇਹ ਕੇਵਲ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੱਧ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਉੱਚ-ਨੀਚ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤੱਕ ਇਸ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਓ। ਮੈਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਦੋਵੇਂ, ਇਹ ਜਾਣਨ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਉਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸਤੰਭ ਦੇ ਸੀਮੇ ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਜੋਤ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਨਿਕਲੇ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਜੜ੍ਹ ਖੋਜਣ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਘੁੱਸ ਪਾਇਆ। ਮੈਂ, ਉਸਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਸਿਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਹੇਠਾਂ ਅੱਗ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਉਸ ਸਤੰਭ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਨਾਦਿ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਥੱਕ ਕੇ ਅਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਬੇਹਾਲ ਹੋ ਕੇ, ਹਰੀ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧ ਸਕਿਆ। ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਥੱਕ ਜਾਂਣ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧ ਸਕਿਆ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਗੁਆ ਕੇ, ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਥੱਕ ਕੇ, ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ, ਸੰਰਖਿਅਕ, ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲਈ। ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਜਨਮੀਆਂ ਇਸ ਵੱਡੀਆਂ ਮੂਰਖਤਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਸ਼ਿਵ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਮੈਂ ਖੋਜਣ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਅਸਲ ਸਮਝ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਲਈ ਗਿਆਨ ਤੁਰੰਤ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਭਾਵਪੂਰਕ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸੱਚੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਦੁਬਾਰਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਪੰਖ ਢੀਲੇ ਪੈ ਗਏ, ਉਹ ਥੱਕਾਵਟ ਨਾਲ ਬੇਹਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਉਸ ਜੋਤੀਲੇ ਸਤੰਭ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਲਿੰਗ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੀ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਦੇਵਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਉਸ ਪਰਮ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਰ, ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਢਹਿ ਪਿਆ, ਤਦ ਵੀ ਅਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੋਤ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੋਹ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।