ନମସ୍କାରଂ ପ୍ରକୁର୍ଵତି ସ୍ତୋତ୍ରଂ କୁର୍ଵଂତି ଚାପରେ
କିଏ ନମସ୍କାର କଲେ, କିଏ ମଧୁର ସ୍ତୁତି ଗାଇଲେ।
କ୍ରୂରାଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଗର୍ଵେଣତୀଵ ଗର୍ଵିତଃ
କ୍ରୁର ମନ ଧରି, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅହଂକାରୀ ହେଇଯାଇଥିଲେ।
ଏକୋ ଦେଵୋ ମହାଦେଵଃ ସ୍ତ୍ରିଯା କିମନଯା ମମ
ମୋ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ଦେବ ମହାଦେବ, ଏହି ଜଣେ ଜିଅ ମୋତେ କାହିଁକି ଦରକାର?
କସ୍ମାନ୍ନ କୁରୁଷେ ପୂଜାଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମଥୋ ସ୍ତୁତିମ୍ ଇତ୍ଥଂଭୂତଗଣେଶ ତ୍ଵଂ କିଂ ଵୈ ଲୌଲ୍ଯେନ ଵର୍ତ୍ତସେ
ତୁମେ ପୂଜା, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କିମ୍ବା ସ୍ତୁତି କାହିଁକି କରୁନାହଁ? ହେ ଗଣେଶ, ଏଭଳି ଲୋଭ କାହିଁକି ରଖିଛ?
ଇତି ଭୃଂଗିରିଟିଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୁଦ୍ଧସ୍ତ୍ଵାମାହ ଗର୍ଵିତଃ
ଏଭଳି ଶୁଣି, ଭୃଙ୍ଗିରିଟି ରାଗ ଓ ଅହଂକାରରେ ତୁମକୁ କହିଲେ।
ଏଷ ଏଵ ଚ ମେ ମାତା ଏଷ ଏଵ ଚ ମେ ପିତା
ସେଠି ମୋ ପାଇଁ ସେ ମା, ସେଠି ସେ ମୋ ପିତା।
ତ୍ଵମପ୍ଯସ୍ଯୈଵ ଶରଣଂ ନନୁ ପାର୍ଵତି ସଂସ୍ଥିତା 5.2.39.
ହେ ପାର୍ବତୀ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛ।
ଇତି ଭୃଂଗିରିଟେଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯଂ କୁପିତଯା ତ୍ଵଯା
ଏଭଳି ଭୃଙ୍ଗିରିଟିଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ତୁମେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ କହିଲେ—
ସୁତୋ ଭୂତ୍ଵା ଭଵାନ୍କସ୍ମାଦଦାକ୍ଷିଣ୍ଯଂ ବ୍ରଵୀଷି ମାମ୍
ପୁଅ ହୋଇ ମୋତେ କାହିଁକି ଏଭଳି କଠୋର କଥା କହୁଛ?
ନଖଦଂତାସ୍ଥିସଂଘାତଃ ଶିଶ୍ନଂ ଵାକ୍ଚ ଶିରସ୍ତଥା
ନଖ, ଦାଂତ, ହାଡ଼, ଲିଙ୍ଗ, କଥା ଓ ମୁଣ୍ଡ—
ଇତି ଭୃଂଗିରିଟିଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସଦ୍ଯୋ ଯୋଗବଲେନ ତୁ
ଏଭଳି ଭୃଙ୍ଗିରିଟିଙ୍କୁ ଶୁଣି, ସେ ତୁରନ୍ତ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ—
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ଵାମୋରୁ ନଖଦଂତାସ୍ଥିନାସିକଃ
ସେଠୁଠାରୁ, ହେ ସୁନ୍ଦର ଜଂଘାବତୀ, ସେ ନଖ, ଦାଂତ, ହାଡ଼ ଓ ନାକ ପାଇଲେ।
ତ୍ଵାଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଦୁଃଖାର୍ତ୍ତ ଆଜଗାମ ମମାଂତିକମ୍
ସେ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।
କ୍ରୂରା ବୁଦ୍ଧିଃ କୃତା ଯସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଯା କୁମତିନା ଭୃଶମ୍
ତୁମ ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଥିଲାବେଳେ, ତୁମେ କଠୋର ଭାବରେ କାମ କରିଥିଲ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତୁ ତ୍ଵଯା ଦେଵି ଗଣୋ ଭୃଂଗିରିଟିସ୍ତଥା
ଏପରି ଭାବରେ ତୁମେ କହିଲେ, ହେ ଦେବୀ, ଗଣ ଭୃଙ୍ଗିରିଟି ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କହିଲେ—
ସ ଗତ୍ଵା ପୁଷ୍କରଦ୍ଵୀପଂ ତପସେ ଭାଵିତାତ୍ମଵାନ୍ ଦଗ୍ଧୀଭୂତଂ ଚ ତପସା ଜଗଦ୍ଵୈ ଦୁଷ୍କରେଣ ତୁ
ସେ ପୁଷ୍କରଦ୍ବୀପକୁ ଯାଇ, ମନ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ତପସ୍ୟା କଲେ। ତାଙ୍କର କଠିନ ତପସ୍ୟାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଦଗ୍ଧ ହେଇଗଲା।
ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଚ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ଶକ୍ରଶ୍ଚ ତ୍ରିଦଶୈଃ ସହ 5.2.39.
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶକ୍ର ଦେବତାମାନେ ସହିତ—
ଉପଗମ୍ଯ ତତସ୍ତସ୍ଯ କଥିତଂ ପୁରତୋ ମଯା
ତାପରେ ସେମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କହିଲି।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମପି ନିଃସଂଜ୍ଞଂ ଜାତମେଵଂ ସ୍ଥିତେ ତ୍ଵଯି
ତୁମ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ତିନି ଜଗତ ମଧ୍ୟ ଅଚେତନ ହୋଇଗଲା।
ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯତାଂ ପାର୍ଵତୀ ପୁତ୍ର ସା ଦାସ୍ଯତି ଵରଂ ଚ ତେ ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ତେନ ପ୍ରାର୍ଥିତା ତ୍ଵଂ ମହେଶ୍ଵରି
ପୁଅ, ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କର, ସେ ତୁମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବେ। ଏପରି କହିଲେ, ତୁମକୁ ମହେଶ୍ୱରୀ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଗଲା।
ତ୍ଵଯା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ପୁତ୍ର ଗଚ୍ଛ ମମାଜ୍ଞଯା
ତୁମେ କହିଲେ, 'ପୁଅ, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ଯାଅ'।
ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି କୈଲାସଂ ସିଦ୍ଧଗଂଧର୍ଵସେଵିତମ୍ ଯସ୍ଯ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଣ ଶୁଭା ବୁଦ୍ଧିଃ ପ୍ରଜାଯତେ
ତୁମେ ପୁଣି ସିଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବନ କରୁଥିବା କୈଳାସକୁ ପାଇପାରିବ। ଯାହାକୁ ଦେଖିଲେ ମାନେ ଶୁଭ ବୁଦ୍ଧି ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
କୃତଘ୍ନା ନାସ୍ତିକାଃ କ୍ରୂରା ଯେ ଚ ଵିଶ୍ଵାସଘାତକାଃ ଦର୍ଶନାତ୍ତସ୍ଯ ଲିଂଗସ୍ଯ ତେଽପି ସ୍ଵର୍ଗ ଭୁଜୋ ନରାଃ
ଯେମାନେ କୃତଘ୍ନ, ନାସ୍ତିକ, କଠୋର କିମ୍ବା ବିଶ୍ୱାସ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖି ସ୍ୱର୍ଗର ସୁଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
କ୍ରୂରାଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ସମାସାଦ୍ଯ କଂସଂ ହତ୍ଵା ଚ କେଶିହା
କଠୋର ମନ ଧରି, କେଶିହା କଂସକୁ ମାରିଦେଲେ।
ମହାକାଲଵନଂ ଗତ୍ଵା ତୋଷ ଯିତ୍ଵା ମହେଶ୍ଵରମ୍
ସେ ମହାକାଳବନକୁ ଯାଇ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ।
ତ୍ଵଦୀଯଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗଣୋ ଭୃଂଗିରିଟିସ୍ତଦା ଦେଵମାରାଧଯାମାସ ତପସା ଦୁଷ୍କରେଣ ତୁ ।। 5.2.39.
ତୁମ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ଭୃଙ୍ଗିରିଟି ଗଣ ତାପରେ କଠିନ ତପସ୍ୟାରେ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଦେଵି ଲିଂଗମଧ୍ଯାତ୍ତ୍ଵମୁତ୍ଥିତା ଫଣୀଂଦ୍ରବଦ୍ଧଜୂଟାର୍ଦ୍ଧମର୍ଦ୍ଧଧମିଲ୍ଲଭୂଷିତମ୍
ଏହି ସମୟରେ, ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରୁ ଉଠିଆସିଲେ, ସାପରାଜାଙ୍କ ଜଡା ଅର୍ଦ୍ଧ ଚୁଲିରେ ଶୋଭିତ।
ପତ୍ରଵଲ୍ଲୀଵିଚିତ୍ରାର୍ଧମର୍ଦ୍ଧଚଂଦ୍ରଵିରାଜିତମ୍
ତୁମ ଅର୍ଦ୍ଧ ଦେହ ପତ୍ର ଓ ଲତାର ମାଳା, ଓ ଅର୍ଦ୍ଧ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଚମକୁଥିଲା।
ତତୋ ଭୃଂଗିରିଟିର୍ଦେଵି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତନ୍ମହଦଦ୍ରୁତମ୍
ତାପରେ, ହେ ଦେବୀ, ଭୃଙ୍ଗିରିଟି ସେ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ।
ଉମା ଚ ଶଂକରଶ୍ଚୈଵ ଦେହମେକଂ ସନାତନମ୍
ଉମା ଓ ଶଂକର ଏକ ଅବିନାଶୀ ଦେହ ରୂପେ ଥିଲେ।