କ୍ଷଣଂ ସ୍ଵଲ୍ପପଂକେ ଜଲେ ପଂକଜାଲେ କ୍ଷଣଂ ଵୃକ୍ଷଖଣ୍ଡେ ଶୁଭେ ନିଷ୍କଲଂକେ 5.2.38.
କେବେ ହଳୁକା କାଦିରେ, କେବେ ପାଣିରେ, କେବେ ପଦ୍ମର ଝାଡ଼ିରେ, ଏବଂ କେବେ ନିର୍ମଳ ଓ ଶୁଭ ଗଛ ଟୁକୁଡ଼ିରେ ଅଳ୍ପ ସମୟ ରହିଲେ।
ଏଵଂ ଵିକ୍ରୀଡତସ୍ତସ୍ଯ ଵୀରକସ୍ଯ ଗଣସ୍ଯ ଚ
ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ଶୂର ବାଳକ ଓ ତାଙ୍କର ସହଚରମାନେ ଖେଳୁଥିଲେ—
ଐଶ୍ଵର୍ଯଂ ଦୀଯତାମସ୍ଯ ମମ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଶଂକର
ହେ ଶଙ୍କର, ମୋ ପୁଅକୁ ଏହି ଶାସନ ଦିଅ।
ଲିଂଗତ୍ଵମକ୍ଷଯତ୍ଵଂ ଚ ସ୍ଥାନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସୁଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍ ବ୍ରହ୍ମେନ୍ଦ୍ରଵରୁଣାଦିତ୍ଯଲୋକପାଲେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରୈଃ
ତାଙ୍କୁ ଲିଙ୍ଗର ଅବସ୍ଥା, ଅକ୍ଷୟତା ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ଆଦିତ୍ୟ, ଲୋକପାଳ ଓ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହା ପାଇବା ଦୁର୍ଲଭ, ସେହି ଦିବ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଦିଅ।
ଏତୈରେଵ ଗଣୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସ୍ତୂଯ ମାନଂ ମହାତ୍ମଭିଃ
ଏହି ଗଣମାନେ ସହିତ, ମହାତ୍ମାମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁନ୍ତୁ।
କୁସୁମେଶ୍ଵରସଂଜ୍ଞସ୍ତୁ ତସ୍ମାତ୍ଖ୍ଯାତୋ ଭଵତ୍ଵିତି
ଏହିଠାରୁ, ସେ କୁସୁମେଶ୍ୱର ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଉ।
ମତ୍ପ୍ରଭାଵସମଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସେଵିତଂ ଗଣପୈଃ ସଦା
ମୋ ପ୍ରଭାବ ସମାନ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ମିଳୁ, ଏବଂ ସଦା ଗଣମାନେ ତାଙ୍କର ସେବା କରୁନ୍ତୁ।
ପଶ୍ଯ କିନ୍ନରନାରୀଣାଂ ଗାଯନ୍ତୀନାଂ ମନୋରମମ୍
କିନ୍ନରୀମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିବା ମନୋହର ଦୃଶ୍ୟକୁ ଦେଖ।
ଵିଦ୍ଯାଧରୈଃ ପରିଵୃତଃ କୁସୁମେଶୋ ଵରାନନେ କୁସୁମେଶ୍ଵରତାଂ ନୀତୋ ଯଦା କୁସୁମମଂଡିତଃ
ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବାବେଳେ, ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ କୁସୁମେଶ୍ୱର, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, କୁସୁମେଶ୍ୱର ଅବସ୍ଥାକୁ ନେଇଯିବାଯାଉଥିଲେ।
ସ୍ଥାନଂ ଦତ୍ତଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ଶିଵଲିଂଗସ୍ଯ ଚୋତ୍ତରେ
ହେ ବିଶାଳନୟନୀ, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଶିବଲିଙ୍ଗ ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଯେ ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଂତି ଗଣପ କୁସୁମେଶ୍ଵରସଂଜ୍ଞକମ୍ 5.2.38.
ଯେମାନେ ତୁମକୁ, ହେ ଗଣପ, କୁସୁମେଶ୍ୱର ନାମରେ ଦେଖିବେ—
କୁସୁମୈରର୍ଚଯିଷ୍ଯଂତି ଯେ ନରାଃ କୁସୁମେଶ୍ଵରମ୍
ଯେମାନେ କୁସୁମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଫୁଲରେ ପୂଜିବେ—
ଯୋଽପ୍ଯେକଂ ଦିଵସଂ ମର୍ତ୍ତ୍ଯସ୍ତ୍ଵାଂ ପଶ୍ଯତି ସମାହିତଃ
ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ ଏକ ଦିନ ମଧ୍ୟ ଏକାଗ୍ରତାରେ ତୁମକୁ ଦେଖିବେ—
ଯଃ ପୂଜଯତି ଭାଵେନ କୁସୁମୈଃ କୁସୁମେଶ୍ଵରମ୍
ଯିଏ ଭକ୍ତି ଓ ଫୁଲରେ କୁସୁମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ—
ଏଵମାଦିଵରୈଃ ପୁଷ୍ଟଃ କୃତୋଯଂ କୁସୁ ମେଶ୍ଵରଃ
ଏଭଳି ଦୟାରୁପୀ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଏହି କୁସୁମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଦିଆଯାଇଛି।
କୁସୁମେଶ୍ଵରଦେଵସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵଃ କଥିତସ୍ତ୍ଵଯମ୍
କୁସୁମେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ଏଠାରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହାଯାଇଛି।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ପଞ୍ଚମ ଆଵଂତ୍ଯଖଂଡେ କୁସୁମେଶ୍ଵରମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମାଷ୍ଟାତ୍ରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ସଂହିତାର ପଞ୍ଚମ ଆବନ୍ତ୍ୟ ଖଣ୍ଡରେ 'କୁସୁମେଶ୍ୱର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନ' ନାମକ ଅଠତ୍ରିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଯସ୍ଯ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଣ ସୁବୁଦ୍ଧିର୍ଜାଯତେ ନୃଣାମ୍
ଯାହାଙ୍କୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଲୋକଙ୍କର ଭଲ ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ପୁରା ତ୍ଵଯୈଵ କଲ୍ପାଦୌ ପରଯା ଶକ୍ତିରୂପଯା
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ, ତୁମେ ଏକାକି ପରାଶକ୍ତି ରୂପେ ଥିଲେ।
ତତସ୍ତ୍ଵଂ ସଂସ୍ତୁତା ଦେଵୈଃ ସକିଂନରମହୋରଗୈଃ
ତାପରେ ଦେବତା, କିନ୍ନର, ମଣିଷ ଏବଂ ମହାନ ନାଗମାନେ ମିଶି ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ନମସ୍କାରଂ ପ୍ରକୁର୍ଵତି ସ୍ତୋତ୍ରଂ କୁର୍ଵଂତି ଚାପରେ
କିଏ ନମସ୍କାର କଲେ, କିଏ ମଧୁର ସ୍ତୁତି ଗାଇଲେ।
କ୍ରୂରାଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଗର୍ଵେଣତୀଵ ଗର୍ଵିତଃ
କ୍ରୁର ମନ ଧରି, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅହଂକାରୀ ହେଇଯାଇଥିଲେ।
ଏକୋ ଦେଵୋ ମହାଦେଵଃ ସ୍ତ୍ରିଯା କିମନଯା ମମ
ମୋ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ଦେବ ମହାଦେବ, ଏହି ଜଣେ ଜିଅ ମୋତେ କାହିଁକି ଦରକାର?
କସ୍ମାନ୍ନ କୁରୁଷେ ପୂଜାଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମଥୋ ସ୍ତୁତିମ୍ ଇତ୍ଥଂଭୂତଗଣେଶ ତ୍ଵଂ କିଂ ଵୈ ଲୌଲ୍ଯେନ ଵର୍ତ୍ତସେ
ତୁମେ ପୂଜା, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କିମ୍ବା ସ୍ତୁତି କାହିଁକି କରୁନାହଁ? ହେ ଗଣେଶ, ଏଭଳି ଲୋଭ କାହିଁକି ରଖିଛ?
ଇତି ଭୃଂଗିରିଟିଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୁଦ୍ଧସ୍ତ୍ଵାମାହ ଗର୍ଵିତଃ
ଏଭଳି ଶୁଣି, ଭୃଙ୍ଗିରିଟି ରାଗ ଓ ଅହଂକାରରେ ତୁମକୁ କହିଲେ।
ଏଷ ଏଵ ଚ ମେ ମାତା ଏଷ ଏଵ ଚ ମେ ପିତା
ସେଠି ମୋ ପାଇଁ ସେ ମା, ସେଠି ସେ ମୋ ପିତା।
ତ୍ଵମପ୍ଯସ୍ଯୈଵ ଶରଣଂ ନନୁ ପାର୍ଵତି ସଂସ୍ଥିତା 5.2.39.
ହେ ପାର୍ବତୀ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛ।
ଇତି ଭୃଂଗିରିଟେଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯଂ କୁପିତଯା ତ୍ଵଯା
ଏଭଳି ଭୃଙ୍ଗିରିଟିଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ତୁମେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ କହିଲେ—
ସୁତୋ ଭୂତ୍ଵା ଭଵାନ୍କସ୍ମାଦଦାକ୍ଷିଣ୍ଯଂ ବ୍ରଵୀଷି ମାମ୍
ପୁଅ ହୋଇ ମୋତେ କାହିଁକି ଏଭଳି କଠୋର କଥା କହୁଛ?
ନଖଦଂତାସ୍ଥିସଂଘାତଃ ଶିଶ୍ନଂ ଵାକ୍ଚ ଶିରସ୍ତଥା
ନଖ, ଦାଂତ, ହାଡ଼, ଲିଙ୍ଗ, କଥା ଓ ମୁଣ୍ଡ—