କୋଽପୁତ୍ରଃ ପୁତ୍ରଵାନସ୍ତୁ ମନ୍ମଂତ୍ରବଲମାଶ୍ରିତଃ
ଯିଏ ପୁଅ ନଥିଲେ, ସେ ମୋର ମନ୍ତ୍ର ଶକ୍ତିରେ ପୁଅବାନ୍ ହେଲେ—
ତସ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ କୌତୂହଲସମନ୍ଵିତଃ
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଉତ୍ସୁକତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲି—
ତେଷାଂ ସ ନାଶଯାମାସ ଵ୍ଯାଧିଂ ଦୁର୍ଜଯମପ୍ଯତି ହେମରତ୍ନାଂବରଧନୈର୍ଧାନ୍ଯଗ୍ରାମପୁରାଦିଭିଃ
ସେ ମାନଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟଦାୟକ ରୋଗକୁ ସୁନା, ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି, ଭଲ ପୋଶାକ, ଧାନ, ଗ୍ରାମ, ସହର ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ।
ଏଵଂ ସ ନ୍ଯଵସତ୍ତତ୍ର ଵର୍ଷାଣି ଚ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ
ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ଏଠାରେ ଚଉଦ ଅବଧି ବର୍ଷ ରହିଲେ।
ଅହୋଽତିଦୁଷ୍କରୋ ରାଜା ଅହୋ ଲୋକପରାଯଣଃ
ହାଁ, ଏହି କାମ ରାଜା ପାଇଁ କେତେ ଦୁର୍ଲଭ! ହାଁ, ସେ କେତେ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ନିବେଦିତ!
ଏଵଂ ସ ଚିଂତଯଂସ୍ତତ୍ର ଭିକ୍ଷୁ ରୂପୀ ଶିଵୋ ଗଣଃ
ଏଭଳି ଭାବିଥିବାବେଳେ, ଶିବ ଭିକ୍ଷୁ ରୂପେ ତାଙ୍କର ଗଣ ସହିତ ସେଠାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଅତ୍ରାଂତରେ ତୁ ନୃପତେସ୍ତସ୍ଯ ଲୋକଵ୍ରତସ୍ଯ ତୁ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଲୋକମଙ୍ଗଳରେ ନିବେଦିତ ସେଇ ରାଜା ବିଷୟରେ—
ରୂପେଣାପ୍ରତିମା ଲୋକେ ସା ଚାପୁତ୍ରା ସୁତାର୍ଥିନୀ 5.2.37.
ଏହି ଜଗତରେ ଅତୁଳନୀୟ ସୌନ୍ଦର୍ୟବତୀ, କିନ୍ତୁ ସନ୍ତାନ ନଥିବା ଏବଂ ପୁଅ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷିଣୀ ଏକ ଜଣେ ମହିଳା ଥିଲେ।
ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନାଗ ରାଣାଂ ସକୌତୁକମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରିବେ ବୋଲି ଜାଣି, ନାଗ କନ୍ୟାମାନେ କୁତୁହଳରେ ତାଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଆସିଲେ।
ଭିକ୍ଷୋରାଯତନେ ଗୁପ୍ତମଂତଃପୁରମତଂଦ୍ରିତା ଉଵାଚ ଚିଂତାପରମଂ ଭିକ୍ଷୁଂ ଭିକ୍ଷାସମନ୍ଵିତମ୍
ଭିକ୍ଷୁଙ୍କର ଆଶ୍ରମରେ, ରାଣୀ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଥିଲେ ଏବଂ ଭିକ୍ଷା ନେଉଥିବା ଭିକ୍ଷୁଁକୁ ଯିଏ ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ପ୍ରାଂଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା କାର୍ଯାର୍ଥଂ ଵିଗତଵ୍ଯଥା ଵଂଧ୍ଯା ପୁତ୍ରାର୍ଥିନୀ ଦେଵୀ ଗୁପ୍ତଂ ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛତି
ଯୋଡ଼ିହାତେ ନମସ୍କାର କରି, ଭୟ ଛାଡ଼ି ନିଜ କାମ ପାଇଁ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ସନ୍ତାନ ଆକାଂକ୍ଷିଣୀ ଓ ବନ୍ଧ୍ୟା ରାଣୀ ଗୁପ୍ତରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ଭଵାନ୍କୃପାକରଃ ପ୍ରାଯଃ ପ୍ରଜାନାମୀହିତପ୍ରଦଃ
ଆପଣ କୃପାର ସାଗର ଓ ସାଧାରଣତଃ ଲୋକଙ୍କର ଆଶା ପୂରଣ କରନ୍ତି।
ଅଵିଜ୍ଞାତୋ ନରପତେର୍ଗୃହମେହୀତି ଭାଷସେ
ଆପଣ କହୁଛନ୍ତି ଯେ, ରାଜାଙ୍କ ଘରକୁ ଅଜଣା ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କରିଥାନ୍ତି।
ଏଵଂ ମତ୍ଵା ଵ୍ରଜ କ୍ଷିପ୍ରଂ ସ୍ଵମେଵାଂତଃପୁରଂ ଶୁଭେ
ଏହିକଥା ଭାବି, ଶୀଘ୍ର ନିଜ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଯାଆନ୍ତୁ, ଶୁଭେ।
ସା ତୁ ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭିକ୍ଷୋଃ କ୍ଷୁଭିତମାନସା
ଭିକ୍ଷୁଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ରାଣୀଙ୍କ ମନ ଅଶାନ୍ତ ହେଲା।
ସଖୀଵଚସ୍ତୁ ସା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵୀ ଦୀନା ଉଵାଚ ତାମ୍ ଭିକ୍ଷୋରାନଯନେ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଯାଵନ୍ନାସୌ ଵ୍ରଜେତ୍କ୍ଵଚିତ୍
ସହେଳୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଦୁଃଖିତ ରାଣୀ ତାକୁ କହିଲେ, 'ଭିକ୍ଷୁଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଆଣ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଅନ୍ୟଠାରେ ଚାଲିନାଯାନ୍ତି।'
ଉଵାଚ ସା ତାଂ ଯୁକ୍ତ୍ଯୈଵ ସୁନଂଦା ଯୁକ୍ତଭାଷିଣୀ
ତାପରେ ସୁନନ୍ଦା, ଯିଏ ଯଥାଯଥିକ କଥା କହିଥାଏ, ତାକୁ ଏହିପରି କହିଲେ।
ତସ୍ମାଦସ୍ଵସ୍ଥଚିତ୍ତତ୍ଵଂ ରାଜ୍ଞଃ ସ୍ଵଂ ସଂପ୍ରଦର୍ଶଯ 5.2.37.
ତେଣୁ ତୁମ ଅସ୍ଥିର ମନସ୍ଥିତିକୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଖୋଲିଦିଅ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଦେଵ୍ଯା ଦର୍ଶନଲାଲସଃ ତାମପୃଚ୍ଛତ୍ତତୋ ରାଜା ସ୍ନେହାର୍ଦ୍ରୀକୃତମାନସଃ
ଏହି ସମୟରେ, ରାଣୀ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆତୁର ଥିବାବେଳେ, ସ୍ନେହରେ ଭିଜା ହୃଦୟ ନେଇ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ରାଜୋଵାଚ କିମିଦଂ ଦେଵି ତେ ରୂପଂ ଵିମନସ୍କେଵ ଭାଷସେ
ରାଜା କହିଲେ: 'ଦେବୀ, ଏହି କଣ ତୁମ ରୂପ? ତୁମେ କାହିଁକି ଏଭଳି ଦେଖାଯାଉଛ? କାହିଁକି ଏଭଳି ମନ ଅସ୍ଥିର ଭାବରେ କଥା କହୁଛ?'
ନୃପସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜ୍ଞୀ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ରାଜାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ରାନୀ କହିଲେ—
କ୍ରୀଡନଂ ପୀଡନାଯୈଵ ତେଷାଂ ଯେ ପୁତ୍ରଵର୍ଜିତାଃ ଅପୁତ୍ରେ ଚ ଗତିର୍ନାସ୍ତି ସୁତାପୁତ୍ରଵିଵର୍ଜିତେ
ଯେଉଁମାନେ ପୁଅ ନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଖେଳ କେବଳ ଦୁଃଖ ହୁଏ; ଏବଂ ଯେଉଁଠି ପିଲା ନାହିଁ, ସେଠି କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ, ବିଶେଷକରି ପୁଅ ଓ ନାତି ଦୁହେଁ ନଥିଲେ।
ସୁଖିନସ୍ତେ ଜନା ଲୋକେ ଯେ ବାଲଂ ପାଂସୁଭୂଷିତମ୍
ଏହି ସଂସାରରେ ଯେଉଁମାନେ ଝୁଲି ଧୁଳି ଲଗାଇଥିବା ପିଲା ରଖିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଖୁସି।
ଅନେନ କାରଣେନାସ୍ମି ନିର୍ଵେଦଂ ପରମଂ ଗତା
ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ପହଞ୍ଚିଛି।
ଇହ ଭିକ୍ଷୁଃ ସମାଯାତୋ ଦେଵରୂପୀ ସନାତନଃ
ଏଠି ଏକ ଭିକ୍ଷୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଯିଏ ଦେବତା ପରି ଦିଶୁଛନ୍ତି ଏବଂ ସଦା ଅବିନାଶୀ।
ସସ୍ତ୍ରୀବାଲୋ ଜନଶ୍ଚାତ୍ର ଶରଣଂ ଯସ୍ଯ ଗଚ୍ଛତି ଭଵିଷ୍ଯାମୋଽତ୍ର ସଂଦେହୋ ନ ମେ ମନସି ଵର୍ତ୍ତତେ
ଏଠି ଜଣେ ଭିକ୍ଷୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ମହିଳା, ପିଲା ଓ ଲୋକମାନେ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛନ୍ତି; ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିବାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ମୋ ମନରେ ନାହିଁ।
ତସ୍ଯାଃ ସ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜୀର୍ଣୋଦ୍ଯାନଂ ଜଗାମ ହ
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ସେ ପୁରୁଣା ଉଦ୍ୟାନକୁ ଗଲେ।
ଦୃଷ୍ଟମାତ୍ରୋ ନୃପତିନା ଭିକ୍ଷୁର୍ଲିଗତ୍ଵମାଗତଃ ପୂଜଯାମାସ ଵିଧିଵତ୍ତଲ୍ଲିଂଗଂ ଭିକ୍ଷୁ ରୂପକମ୍ ।। 5.2.37.
ରାଜା ଭିକ୍ଷୁଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସହିତ, ସେ ଭିକ୍ଷୁ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ଏବଂ ନିୟମରେ ଭିକ୍ଷୁ ରୂପ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କଲେ।
ଅପୁତ୍ରୋଽସ୍ମୀତ୍ଯୁଵାଚେଦଂ ଧନ୍ଯେଯଂ ମହିଷୀ ମମ
ସେ କହିଲେ, 'ମୋର ପୁଅ ନାହିଁ; ମୋର ରାନୀ ଧନ୍ୟ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ରାଜସିଂହେନ ଭିକ୍ଷୁର୍ଲିଂଗା କୃତିସ୍ତଦା
ରାଜସିଂହଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଭିକ୍ଷୁ ଲିଙ୍ଗ ରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।