ଦେଵପୂଜାଂ ଵ୍ରତଂ ଦାନଂ ଧ୍ଯାନଂ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯସତ୍କ୍ରିଯାମ୍
ସେ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା, ବ୍ରତ, ଦାନ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଅଧ୍ୟୟନ ଭଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ—
ସ ପ୍ରଜାଃ ପାଲଯାମାସ ପୁତ୍ରଵତ୍ପରିପାଲିତାଃ
ସେ ନିଜ ପ୍ରଜାମାନେକୁ ପୁଅମାନେ ପରି ଦୟା ଓ ଯତ୍ନରେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ—
ପୁତ୍ରିଣୋ ଧନଧାନ୍ଯାଢ୍ଯାଃ ସର୍ଵକାମସମନ୍ଵିତାଃ
ସେମାନେ ପୁଅପିଲା ଥିଲେ, ଧନଧାନ୍ୟରେ ଧନୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉଥିଲେ—
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ପୃଥ୍ଵୀଂ ତସ୍ମିଞ୍ଛାସତି ପାର୍ଵତି ଵିନା ଚୋଜ୍ଜଯିନୀଂ ଗଂତୁଂ ନ ରତିଂ ପ୍ରାପ କୁତ୍ରଚିତ୍
ଏହି ସମୟରେ, ସେ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରୁଥିବାବେଳେ, ହେ ପାର୍ବତୀ, ଉଜ୍ଜୟିନୀକୁ ଯିବା ଛଡ଼ା କୌଣସିଠି ମଧ୍ୟ ସେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିପାରୁନଥିଲେ—
ତଦା ମଯା ଗଣେଶସ୍ତୁ ଶିଵସଂଜ୍ଞୋ ଗଣାଗ୍ରଣୀଃ
ତାପରେ ମୁଁ, ଗଣେଶ, ଯିଏ ଶିବ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା, ଗଣମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ—
ମଯାପ୍ଯୁକ୍ତୋ ଗଣେଶୋ ହି ଗଚ୍ଛ ପୁତ୍ର ମମ ପ୍ରିଯମ୍
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଗଣେଶଙ୍କୁ କହିଲି: 'ମୋ ପୁଅ, ମୋର ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଯାଅ—'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ ମଯା ଦେଵି ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତା କୃତାଂଜଲିଃ
ମୁଁ ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ହେ ଦେବୀ, ସେ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, 'ଯେପରି ଆପଣ କହିଛନ୍ତି, ସେପରି ହେବ।'
ଗତେ ଶିଵଗଣେ ଦେଵି ସଂତୁଷ୍ଟୋଽହଂ ଶୁଚିସ୍ମିତେ 5.2.37.
ଶିବଙ୍କର ଗଣ ଯିବା ପରେ, ହେ ହସୁଥିବା ସୁନ୍ଦରୀ, ମୁଁ ଖୁସି ହେଲି—
ତତଃ ସ ଭିକ୍ଷୁ ରୂପେଣ ବହ୍ଵୋଷଧିପରିଗ୍ରହଃ
ତାପରେ, ଏକ ଭିକ୍ଷୁ ରୂପରେ, ଅନେକ ଔଷଧ ନେଇ—
କଶ୍ଚ ଭୂତଵିଷଗ୍ରସ୍ତୋ ନାନାଦୋଷୈଃ ସମାଶ୍ରିତଃ
କିଏ ଭୂତ ଓ ବିଷରେ ପୀଡ଼ିତ, ବିଭିନ୍ନ ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ—
କୋଽପୁତ୍ରଃ ପୁତ୍ରଵାନସ୍ତୁ ମନ୍ମଂତ୍ରବଲମାଶ୍ରିତଃ
ଯିଏ ପୁଅ ନଥିଲେ, ସେ ମୋର ମନ୍ତ୍ର ଶକ୍ତିରେ ପୁଅବାନ୍ ହେଲେ—
ତସ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ କୌତୂହଲସମନ୍ଵିତଃ
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଉତ୍ସୁକତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲି—
ତେଷାଂ ସ ନାଶଯାମାସ ଵ୍ଯାଧିଂ ଦୁର୍ଜଯମପ୍ଯତି ହେମରତ୍ନାଂବରଧନୈର୍ଧାନ୍ଯଗ୍ରାମପୁରାଦିଭିଃ
ସେ ମାନଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟଦାୟକ ରୋଗକୁ ସୁନା, ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି, ଭଲ ପୋଶାକ, ଧାନ, ଗ୍ରାମ, ସହର ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ।
ଏଵଂ ସ ନ୍ଯଵସତ୍ତତ୍ର ଵର୍ଷାଣି ଚ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ
ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ଏଠାରେ ଚଉଦ ଅବଧି ବର୍ଷ ରହିଲେ।
ଅହୋଽତିଦୁଷ୍କରୋ ରାଜା ଅହୋ ଲୋକପରାଯଣଃ
ହାଁ, ଏହି କାମ ରାଜା ପାଇଁ କେତେ ଦୁର୍ଲଭ! ହାଁ, ସେ କେତେ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ନିବେଦିତ!
ଏଵଂ ସ ଚିଂତଯଂସ୍ତତ୍ର ଭିକ୍ଷୁ ରୂପୀ ଶିଵୋ ଗଣଃ
ଏଭଳି ଭାବିଥିବାବେଳେ, ଶିବ ଭିକ୍ଷୁ ରୂପେ ତାଙ୍କର ଗଣ ସହିତ ସେଠାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଅତ୍ରାଂତରେ ତୁ ନୃପତେସ୍ତସ୍ଯ ଲୋକଵ୍ରତସ୍ଯ ତୁ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଲୋକମଙ୍ଗଳରେ ନିବେଦିତ ସେଇ ରାଜା ବିଷୟରେ—
ରୂପେଣାପ୍ରତିମା ଲୋକେ ସା ଚାପୁତ୍ରା ସୁତାର୍ଥିନୀ 5.2.37.
ଏହି ଜଗତରେ ଅତୁଳନୀୟ ସୌନ୍ଦର୍ୟବତୀ, କିନ୍ତୁ ସନ୍ତାନ ନଥିବା ଏବଂ ପୁଅ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷିଣୀ ଏକ ଜଣେ ମହିଳା ଥିଲେ।
ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନାଗ ରାଣାଂ ସକୌତୁକମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରିବେ ବୋଲି ଜାଣି, ନାଗ କନ୍ୟାମାନେ କୁତୁହଳରେ ତାଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଆସିଲେ।
ଭିକ୍ଷୋରାଯତନେ ଗୁପ୍ତମଂତଃପୁରମତଂଦ୍ରିତା ଉଵାଚ ଚିଂତାପରମଂ ଭିକ୍ଷୁଂ ଭିକ୍ଷାସମନ୍ଵିତମ୍
ଭିକ୍ଷୁଙ୍କର ଆଶ୍ରମରେ, ରାଣୀ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଥିଲେ ଏବଂ ଭିକ୍ଷା ନେଉଥିବା ଭିକ୍ଷୁଁକୁ ଯିଏ ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ପ୍ରାଂଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା କାର୍ଯାର୍ଥଂ ଵିଗତଵ୍ଯଥା ଵଂଧ୍ଯା ପୁତ୍ରାର୍ଥିନୀ ଦେଵୀ ଗୁପ୍ତଂ ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛତି
ଯୋଡ଼ିହାତେ ନମସ୍କାର କରି, ଭୟ ଛାଡ଼ି ନିଜ କାମ ପାଇଁ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ସନ୍ତାନ ଆକାଂକ୍ଷିଣୀ ଓ ବନ୍ଧ୍ୟା ରାଣୀ ଗୁପ୍ତରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ଭଵାନ୍କୃପାକରଃ ପ୍ରାଯଃ ପ୍ରଜାନାମୀହିତପ୍ରଦଃ
ଆପଣ କୃପାର ସାଗର ଓ ସାଧାରଣତଃ ଲୋକଙ୍କର ଆଶା ପୂରଣ କରନ୍ତି।
ଅଵିଜ୍ଞାତୋ ନରପତେର୍ଗୃହମେହୀତି ଭାଷସେ
ଆପଣ କହୁଛନ୍ତି ଯେ, ରାଜାଙ୍କ ଘରକୁ ଅଜଣା ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କରିଥାନ୍ତି।
ଏଵଂ ମତ୍ଵା ଵ୍ରଜ କ୍ଷିପ୍ରଂ ସ୍ଵମେଵାଂତଃପୁରଂ ଶୁଭେ
ଏହିକଥା ଭାବି, ଶୀଘ୍ର ନିଜ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଯାଆନ୍ତୁ, ଶୁଭେ।
ସା ତୁ ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭିକ୍ଷୋଃ କ୍ଷୁଭିତମାନସା
ଭିକ୍ଷୁଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ରାଣୀଙ୍କ ମନ ଅଶାନ୍ତ ହେଲା।
ସଖୀଵଚସ୍ତୁ ସା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵୀ ଦୀନା ଉଵାଚ ତାମ୍ ଭିକ୍ଷୋରାନଯନେ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଯାଵନ୍ନାସୌ ଵ୍ରଜେତ୍କ୍ଵଚିତ୍
ସହେଳୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଦୁଃଖିତ ରାଣୀ ତାକୁ କହିଲେ, 'ଭିକ୍ଷୁଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଆଣ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଅନ୍ୟଠାରେ ଚାଲିନାଯାନ୍ତି।'
ଉଵାଚ ସା ତାଂ ଯୁକ୍ତ୍ଯୈଵ ସୁନଂଦା ଯୁକ୍ତଭାଷିଣୀ
ତାପରେ ସୁନନ୍ଦା, ଯିଏ ଯଥାଯଥିକ କଥା କହିଥାଏ, ତାକୁ ଏହିପରି କହିଲେ।
ତସ୍ମାଦସ୍ଵସ୍ଥଚିତ୍ତତ୍ଵଂ ରାଜ୍ଞଃ ସ୍ଵଂ ସଂପ୍ରଦର୍ଶଯ 5.2.37.
ତେଣୁ ତୁମ ଅସ୍ଥିର ମନସ୍ଥିତିକୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଖୋଲିଦିଅ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଦେଵ୍ଯା ଦର୍ଶନଲାଲସଃ ତାମପୃଚ୍ଛତ୍ତତୋ ରାଜା ସ୍ନେହାର୍ଦ୍ରୀକୃତମାନସଃ
ଏହି ସମୟରେ, ରାଣୀ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆତୁର ଥିବାବେଳେ, ସ୍ନେହରେ ଭିଜା ହୃଦୟ ନେଇ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ରାଜୋଵାଚ କିମିଦଂ ଦେଵି ତେ ରୂପଂ ଵିମନସ୍କେଵ ଭାଷସେ
ରାଜା କହିଲେ: 'ଦେବୀ, ଏହି କଣ ତୁମ ରୂପ? ତୁମେ କାହିଁକି ଏଭଳି ଦେଖାଯାଉଛ? କାହିଁକି ଏଭଳି ମନ ଅସ୍ଥିର ଭାବରେ କଥା କହୁଛ?'