ମହାକାଲଵନଂ ରମ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଗାତ୍ସୁଖକରଂ ପରମ୍ 5.2.32.
ମହାକାଳ ଅରଣ୍ୟ ଏତେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଯେ, ସ୍ୱର୍ଗ ଠାରୁ ମଧୁର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅନୌପମ୍ଯଗୁଣଂ ଵିଦ୍ଧି ପତ୍ତନଂ ପର୍ଵତାତ୍ମଜେ ଗୀତଵାଦିତ୍ରଚାତୁର୍ଯୈଃ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧତେ ଯଃ ସୁରାଲଯମ୍
ହେ ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା, ପଟ୍ଟନ ଅପୂର୍ବ ଗୁଣରେ ଭରିଆ; ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟରେ ଏହା ଦେବତାମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନ ସହିତ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଦେଵି ଦେଵର୍ଷିର୍ନାରଦୋ ମୁନିଃ
ଏହି ସମୟରେ, ହେ ଦେବୀ, ଦେବ ଋଷି ନାରଦ ମୁନି ଆସିଥିଲେ।
ଵିନୋଦାର୍ଥଂ ମଯା ପୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵତ୍ପ୍ରିଯାର୍ଥଂ କୁତୂହଲାତ୍
ମୋର ମନୋରଞ୍ଜନ ପାଇଁ ଏବଂ ତୁମ ପ୍ରେମରେ ଉତ୍ସୁକତାରୁ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଥିଲି।
କସ୍ମିନ୍ନାଶ୍ରମସଂସ୍ଥାନେ ତପସଃ ସଂଚଯଃ କୃତଃ
କେଉଁ ଆଶ୍ରମରେ ଏହି ତପସ୍ୟା ସଞ୍ଚୟ ହୋଇଥିଲା?
କୌତୁକଂ ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵଂ ତୁ ଵଦ ମେ ମୁନିସତ୍ତମ କଥଯାମାସ ଵୃତ୍ତାଂତଂ ପତ୍ତନସ୍ଯ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ହେ ମହାମୁନି, ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିଥିବା କୌତୁକ କିଛି ମୋତେ କୁହ। ସେ ଏହି ସହରର କଥା ବଡ଼ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ କହିଲେ।
ବହୂନି ସଂପରିକ୍ରମ୍ଯ ତୀର୍ଥାନ୍ଯାଯତନାନି ଚ
ସେ ବହୁ ସ୍ନାନସ୍ଥଳ ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି ଦେଖିଲେ,
ଅଟନାର୍ଥଂ ମହାଦେଵ ଜଂବୂଦ୍ଵୀପେ ମନୋରମେ
ମହାଦେବ, ମନୋହର ଜମ୍ବୁଦ୍ବୀପରେ ଘୁରିବା ପାଇଁ,
ସ୍ଵେଚ୍ଛାକଲ୍ପିତଵିନ୍ଯାସଃ ପ୍ରାସାଦଶତକଲ୍ପିତଃ
ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ବିନ୍ୟାସ କରି, ଶତଶଃ ମହଲ ତିଆରି କରିଥିଲେ,
ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମାମୋଦସୁଖସ୍ପର୍ଶାନିଲାଵୃତଃ
ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲର ଗନ୍ଧ ଓ ସ୍ପର୍ଶର ସୁଖ ଆଣୁଥିବା ପବନ ଏହି ସହରକୁ ଘେରି ରହିଥିଲା,
ଵଜ୍ରେଂଦ୍ରନୀଲଵୈଡୂର୍ଯଚନ୍ଦ୍ରକାଂତାଦିଦୀ ପିତଃ 5.2.32.
ହୀରା, ନୀଳମଣି, ବୈଡୂର୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକାଁତ ମଣିର ଚମକରେ ଏହା ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇଥିଲା,
ଶକ୍ରାଗ୍ନିଯମରକ୍ଷୋବ୍ଧିଵାଯୁସୋମେଶସେଵିତଃ
ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଯମ, ବରୁଣ, ବାୟୁ, ସୋମ ଓ ଈଶାନ ଏଠାରେ ସେବା କରୁଥିଲେ,
ସଦା ପ୍ରମୁଦିତା ଦେଵାସ୍ତେଽପି କାଂକ୍ଷଂତି ପତ୍ତନନ୍ନ୍
ସେଠାରେ ସବୁବେଳେ ଆନନ୍ଦିତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ସହରକୁ ଆଶା କରନ୍ତି।
ଵିଦ୍ଯୋତିତଦିଶୋ ଦାଂତାଃ ସୂର୍ଯ ଵୈଶ୍ଵାନରପ୍ରଭାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଦମିତ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ତେଜରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଯାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିର ପ୍ରଭା ପରି।
ଵିପ୍ରା ମାହେଶ୍ଵରାଃ ପୁଣ୍ଯାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ହରତତ୍ପରାଃ
ପବିତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ହରିଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି,
ସ ଶୁଭ୍ରରୂପଃ ସ ଚ ଲୋହିତାକୃତିଃ ସ ଚାପି ପୀତଃ ସସିତେତରଃ କ୍ଵଚିତ୍
ସେ କେବେ ଧଳା ରୂପରେ, କେବେ ଲାଲ ଆକୃତିରେ, ଆଉ କେବେ କେବେ ହଳଦିଆ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ରଙ୍ଗରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି।
କ୍ଵଚିଦ୍ରଵିସହସ୍ରାକ୍ଷଃ କ୍ଵଚିଦେକରଵିପ୍ରଭଃ
କେବେ ସେ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ, କେବେ ମାତ୍ର ଗୋଟିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ପରି।
ଜନ୍ମ ମୃତ୍ଯୁଜରାରୋଗୈର୍ଦୁଃଖାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ରୋଗ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଏଠାରେ ଅଛି।
ଏଷ ତେ କଥିତୋ ଦେଵି ପ୍ରଭାଵଃ ପାପନାଶନଃ
ହେ ଦେବୀ, ଏହି ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି, ଯାହା ପାପକୁ ନଶ୍ୱ କରେ, ତୁମକୁ କୁହିଦେଲି।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ପଂଚମ ଆଵଂତ୍ଯଖଂଡେ ଚତୁରଶୀତିଲିଂଗମାହାତ୍ମ୍ଯେ ପତ୍ତନେଶ୍ଵର ମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଅଠାଉଁତି ଲିଙ୍ଗର ମହିମା ବିବର୍ଣ୍ଣନ ସହିତ, ଅବନ୍ତୀ ଖଣ୍ଡରେ, ଏକାଶୀ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣର ପଞ୍ଚମ ଅଂଶରେ 'ପଟ୍ଟନେଶ୍ୱର ମହିମା' ନାମକ ବତିସ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଵିଦ୍ଧି ପାପହରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵସଂପତ୍କରଂ ସଦା
ଏହାକୁ ସବୁ ପାପ ନଶ୍ୱ କରୁଥିବା, ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଥିବା ଓ ସଦା ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା ବୋଲି ଜାଣ।
ପୁରା ରାଥଂତରେ କଲ୍ପେ ବଭୂଵ ପୃଥିଵୀପତିଃ
ପୁରୁଣା କଥା, ରାଥନ୍ତର କଳ୍ପରେ ଏକ ଭୂମିପତି ଥିଲେ।
ଧର୍ମାତ୍ମା ମହାତ୍ମା ଚ ପରାକ୍ରମଧନୋ ନୃପଃ
ସେ ରାଜା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ମହାନ୍ ହୃଦୟ ଓ ବିରତାରେ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।
ସମଃ ଶତ୍ରୌ ଚ ପୁତ୍ରେ ଚ ମିତ୍ରେ ଚ ପରଧର୍ମ୍ମଵିତ୍
ସେ ଶତ୍ରୁ, ପୁଅ ଓ ବନ୍ଧୁ ସମ୍ପର୍କରେ ସମଦୃଷ୍ଟି ରଖୁଥିଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବୁଝିପାରୁଥିଲେ।
ଅତୀଵ ଵଲ୍ଲଭା ସା ଚ ପ୍ରାଣେଭ୍ଯୋଽପି ଗରୀଯସୀ
ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ, ଜୀବନଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ ଥିଲେ।
ଜାତମାତ୍ରୋ ନିଜୋତ୍ସଂଗେ ସ୍ଥିରମୁଲ୍ଲାପ୍ଯ ଵୈ ପୁନଃ
ପିଲା ଜନ୍ମ ହେବା ସହିତ, ସେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଗୋଦରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ସ ଜାତିସ୍ମରଣୋ ଜାତୋ ମାତୁରୁତ୍ସଂଗମାସ୍ଥିତଃ
ସେ ପୁଅ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଏବଂ ମାଆଙ୍କ ଗୋଦରେ ରହିଲେ।
ଭୀତାସ୍ମି କିମିଦଂ ଵତ୍ସ ହାସୋ ଯଦ୍ଵଦନେ ତଵ
ମୁଁ ଭୟଭିତ—ଏହି କଣ, ମୋ ପୁଅ, ତୋ ମୁହଁରେ ଏହି ହସ କାହିଁକି?
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ମାତରଂ ପ୍ରାହ ସର୍ଵୋଽପି ସ୍ଵାର୍ଥମୀହତେ ଅଂତର୍ଧାନଗତା ଚେଯଂ ଦ୍ଵିତୀଯା ଜାତହାରିଣୀ
ଏପରି କହିଲେ, ସେ ମାଆଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ଲାଭ ଚାହାଁନ୍ତି; ଏହିଜଣୀ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ପୁଅ ଚୋରି କଲେ।'
ପୁତ୍ରପ୍ରୀତ୍ଯା ଚ ମାତସ୍ତ୍ଵମତଃ ସ୍ଵାର୍ଥଂ ସମୀହସେ 5.2.33.
ପୁଅ ପ୍ରେମରେ, ମାଆ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏବେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ଚାହୁଁଛ।